Zasady etyczne

Czasopismo Teka Komisji Architektury, Urbanistyki i Studiów Krajobrazowych stosuje zasady etyki publikacyjnej zgodne z wytycznymi Komitetu do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE – Committee on Publication Ethics), które obowiązują w Wydawnictwie Politechniki Lubelskiej. Redakcja, autorzy oraz recenzenci są zobowiązani do przestrzegania standardów określonych w następujących dokumentach:

Wydawnictwo i Redakcja podejmują działania w przypadku podejrzenia naruszenia zasad etyki, opierając się na procedurach określonych w diagramach COPE.

I. Obowiązki Redakcji i Wydawnictwa

  1. Redakcja odpowiada za prawidłowy przebieg procesu publikacyjnego, w tym przyjmowanie, recenzowanie, publikowanie i archiwizowanie prac.
  2. Redakcja podejmuje decyzje o przyjęciu lub odrzuceniu zgłoszonych materiałów, kierując się zgodnością z zasadami etycznymi oraz poziomem merytorycznym tekstów. 
  3. Redakcja dbają o integralność i rzetelność publikowanych treści, przestrzegając obowiązujących standardów edytorskich.
  4. Wydawnictwo monitoruje przestrzeganie zasad etyki przez wszystkich uczestników procesu wydawniczego — autorów, recenzentów i redakcję.
  5. Redakcja i Wydawnictwo nadzorują przebieg recenzji naukowej, zapewniając bezstronność, terminowość i przeciwdziałanie konfliktom interesów, dbając by składane w redakcji prace nie były wykorzystywane niezgodnie z przeznaczeniem lub udostępniane osobom postronnym.
  6. Redakcja i Wydawnictwo wymagają, by autor dostarczył wszystkie niezbędne zgody do publikacji tekstu.
  7. Redakcja i Wydawnictwo zachowują bezstronność, traktując autorów jednakowo bez względu na płeć, rasę, religię, narodowość, pochodzenie, poglądy polityczne, orientację seksualną itp.
  8. Redakcja i Wydawnictwo przykładają szczególną wagę do wykrywania wszelkiego rodzaju nadużyć publikacyjnych, zwłaszcza plagiatów, zduplikowanych publikacji, fabrykowania danych, ghostwriting i guest-authorship. W takich przypadkach w Wydawnictwie obowiązuje ogólny schemat działań oparty na wytycznych COPE: kontakt z autorem w celu wyjaśnienia sytuacji, zgromadzenie dokumentacji z materiałem dowodowym, powiadomienie odpowiednich zainteresowanych instytucji (w uzasadnionych przypadkach).
  9. Redakcja stosuje się do procedur COPE w razie konieczności dzielenia się informacjami dotyczącymi posiadanych tekstów z redakcjami spoza Wydawnictwa w przypadku podejrzenia o niewłaściwe postępowanie osób uczestniczących w procesie publikacyjnym, np. publikowania przez autora tego samego tekstu w kilku wydawnictwach lub czasopismach.
  10. W uzasadnionych przypadkach Redakcja może wycofać opublikowany materiał, np. po wykryciu autoplagiatu (tzw. recykling tekstu), również po wydrukowaniu numeru, informując o tym wszystkich zainteresowanych.
  11. W przypadku tekstów nieżyjącego autora Redakcja, zgodnie z zaleceniami COPE, kontaktuje się z osobą uprawnioną do dysponowania prawami autorskimi zmarłego oraz ustala, czy należy dokonać specjalnej adnotacji w artykule.
  12. W przypadku gdy recenzent lub czytelnik zgłasza nieujawniony konflikt interesów, Redakcja stosuje procedury opisane w diagramach COPE.
  13. Obowiązkiem Redakcji i Wydawnictwa jest ochrona danych osobowych osób zarejestrowanych na Platformie Lublin University of Technology Publishing House (zob. więcej Regulamin Platformy Wydawnictwa Politechniki Lubelskiej).
  14. Redakcja i Wydawnictwo zobowiązują się do powstrzymywania się od wszelkich manipulacji cytowaniami, np.: sugerowania autorom (lub umożliwieniu recenzentom) poszerzenia listy bibliograficznej o publikacje danego Wydawnictwa lub konkretnego recenzenta, co umożliwiłoby autorowi praktykowanie nadmiernego samocytowania lub pozwalanie grupie autorów na praktykowanie zamiany cytowań. Jedynym powodem dodawania publikacji do dzieła powinno być dążenie do jego jak największej wartości merytorycznej, a nie sztuczne zawyżanie liczby cytowań.
  15. Redakcja nie wykorzystuje sztucznej inteligencji ani technologii wspomaganych przez sztuczną inteligencję do podejmowania decyzji wymagających krytycznego myślenia lub tworzenia jakiejkolwiek innej merytorycznej opinii.
  16. Redakcja i Wydawnictwo starają się poszerzać swoją wiedzę na temat nadużyć w praktyce publikacyjnej, aby zapobiegać wszelkim nieprawidłowościom.

II. Zasady obowiązujące autorów

  1. Autor proponowanych do publikacji materiałów ma obowiązek złożenia oświadczenia o pełnej oryginalności swoich tekstów oraz o nienaruszaniu praw autorskich osób trzecich.
  2. Autor dokłada wszelkich starań, aby zgłaszane przez niego teksty były na wysokim poziomie merytorycznym i edytorskim, zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi na stronie.
  3. Autorzy zobowiązują się do przestrzegania zasad przejrzystości wzajemnej oceny, nie zgłaszając współautorów, którzy nie uczestniczyli w procesie powstawania dzieła (ghostwriting i guest-authorship).
  4. Autor nie może zgłaszać współautorów bez ich wiedzy, ponieważ może to spowodować spór dotyczący podwójnego przesłania tekstu przez autorów lub brak możliwości kontaktu z jednym z autorów w celu uzyskania zgody na publikację, jeśli nie zostało to uregulowane przez uczelnię oświadczeniem podpisanym przy publikowaniu prac dyplomowych.
  5. Skład autorski nie powinien ulegać zmianie przed, w trakcie ani po zakończeniu procesu publikacyjnego (problem autorstwa).
  6. Autor odrzuconego artykułu nie powinien upubliczniać imienia i nazwiska recenzenta ani go krytykować, ponieważ skargi związane z recenzją powinien kierować bezpośrednio do Zespołów redakcyjnych, zachowując poufność danych.
  7. Autor zobowiązany jest do poinformowania wydawcy i Zespołu redakcyjnego o możliwym konflikcie interesów.
  8. Autor jest zobowiązany do powstrzymania się od wszelkiego rodzaju manipulacji cytowaniami, np. sugerowania autorom (lub umożliwieniu recenzentom) poszerzenia listy bibliograficznej o publikacje danego Wydawnictwa lub konkretnego recenzenta, co umożliwiłoby autorowi praktykowanie nadmiernego samocytowania lub pozwalanie grupie autorów na praktykowanie zamiany cytowań. Jedynym powodem dodawania publikacji do pracy powinno być dążenie do jej najwyższej wartości merytorycznej, a nie sztuczne podnoszenie wskaźników cytowań.
  9. W przypadku wykrycia jakichkolwiek błędów lub nieścisłości w opublikowanym manuskrypcie, autor powinien poinformować Wydawnictwo i Redakcję o zaistniałym problemie oraz współpracować z redakcją w zakresie poprawienia lub wycofania pracy. Jeśli błąd został znaleziony przez osobę trzecią, autor powinien również współpracować z redakcją w celu rozwiązania problemu.
  10. W przypadku zastosowania w pracy technologii AI i AI-assisted, autor zobowiązany jest do złożenia stosownego oświadczenia w swojej pracy, zawierającego informacje o nazwie narzędzia/usługi i powodach jego użycia.
  11. Sztuczna inteligencja nie może być uznana za autora manuskryptu. Teksty stworzone z wykorzystaniem AI mogą być fragmentaryczne lub niepoprawne, dlatego autor, odpowiedzialny za całość zgłoszonego artykułu, jest zobowiązany do uważnego przyjrzenia się tekstowi stworzonemu z wykorzystaniem AI i poprawienia go w razie potrzeby.

III. Zasady regulujące proces recenzyjny

  1. Procedura recenzencka zgłoszonych tekstów jest dwustopniowa i składa się z recenzji wewnętrznej (zespół redakcyjny decyduje o zakwalifikowaniu materiału do dalszego etapu procesu publikacyjnego) i zewnętrznej (wykonywanej przez wyznaczonego recenzenta na zasadzie podwójnie ślepej recenzji).
  2. Każdy tekst naukowy podczas zewnętrznej procedury recenzenckiej jest oceniany przez dwóch niezależnych recenzentów w trybie double-blind peer review lub innym, wskazanym przez Zespół redakcyjny.
  3. Recenzent jest zobowiązany do postępowania zgodnie z wytycznymi COPE dla recenzentów, zgodnie z którymi powinien m.in.: posiadać odpowiednie kompetencje by dokonywać oceny prac, informować Zespół redakcyjny o możliwym konflikcie interesów, zachowywać obiektywizm względem ocenianych prac, oddawać recenzje terminowo.
  4. Recenzent i Zespół redakcyjny są zobowiązani do postępowania zgodnie z wytycznymi COPE w przypadku podejrzenia wobec autora o sfabrykowanie danych lub nieujawniony konflikt interesów.
  5. Recenzent zobowiązuje się do powstrzymywania się od wszelkich manipulacji cytowaniami, np.: sugerowania autorom (lub umożliwieniu recenzentom) poszerzenia listy bibliograficznej o publikacje danego Wydawnictwa lub konkretnego recenzenta, co umożliwiłoby autorowi praktykowanie nadmiernego samocytowania lub pozwalanie grupie autorów na praktykowanie zamiany cytowań. Jedynym powodem dodawania publikacji do dzieła powinno być dążenie do jego jak największej wartości merytorycznej, a nie sztuczne zawyżanie liczby cytowań.
  6. W sytuacji podejrzenia, że recenzent przywłaszczył sobie pomysł lub dane autora, Zespół redakcyjny zobowiązuje się postępować zgodnie z wytycznymi COPE według ogólnego schematu: zgromadzenie dokumentacji z materiałem dowodowym, sprawdzenie zasadności podejrzeń, kontakt z recenzentem w celu wyjaśnienia sytuacji, zbadanie powiązań między autorem a recenzentem (ewentualnie innymi osobami proszonymi o recenzję tego artykułu), usunięcie recenzenta z bazy czasopisma i powiadomienie odpowiednich zainteresowanych instytucji (w uzasadnionych przypadkach).
  7. Recenzent nie korzysta ze sztucznej inteligencji do podejmowania decyzji wymagających krytycznego myślenia lub tworzenia jakichkolwiek innych merytorycznych opinii na temat manuskryptu.
  8. Decyzje podjęte w trakcie procesu recenzyjnego zachowują klauzulę poufności.

Szczegółowe zasady etyki publikacyjnej opisanej przez COPE dostępne są w schematach blokowych COPE.