Projektowanie architektoniczne współczesnych klinik stomatologicznych na podstawie badań naukowych – studium przypadku
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Numer Nr 21 (2025)
-
Muzea medycyny w Europie – architektura, historia, tożsamość
Rafał Strojny7-24
-
Makieta jako środek wyrazu trzeciego wymiaru w pracy architekta krajobrazu
Patryk Czerwiński, Justyna Kadlec25-34
-
Zmiany w układach zagród wiejskich na terenie Puszczy Knyszyńskiej
Joanna Orłowska-Rogalska, Marta Baum35-41
-
Perception of diversity in urban culture: examining interior architecture students’ views on campus accessibility
Sariye Selhan Yalçın Usal, A. Nilay Evcil42-50
-
Assessment of the technical condition of a historic building using photogrammetry and terrestrial laser scanning: the case of the Juliusz Osterwa Theatre in Lublin
Michał Wac, Weronika Kendzierawska-Foryś51-63
-
Bezpośrednia percepcja a algorytmiczne przetwarzanie danych: studium porównawcze procesów twórczych w projekcie artystycznym w Twierdzy Kłodzko
Aleksandra Sztorc, Aleksandra Typek64-73
-
Superszpital jako forma centralizacji opieki medycznej – lekarstwo na współczesne problemy w sektorze zdrowotnym czy utopia?
Rafał Strojny74-85
-
Między integracją a ekspresją: fasady BIPV w Bazylei – studium porównawcze
Magdalena Muszyńska-Łanowy86-97
-
Zieleń w modernistycznej przestrzeni
Patrycja Zawiska98-104
-
Julian Zakharevich’s bookcase: between design and implementation
Nadiia Datsko105-116
-
Sposoby wdrażania układów zieleni w przestrzeniach miejskich na podstawie wybranych projektów rewitalizacji rynków w Wielkopolsce
Karol Tomczak117-127
-
Projektowanie architektoniczne współczesnych klinik medycyny estetycznej – studium przypadku
Rafał Strojny, Aleksandra Murawska128-139
-
Projektowanie architektoniczne współczesnych klinik stomatologicznych na podstawie badań naukowych – studium przypadku
Rafał Strojny, Wiktoria Błasiak140-155
Archiwum
-
Tom 20 Nr 3
2024-12-27 7
-
Tom 20 Nr 2
2024-12-27 7
-
Tom 20 Nr 1
2024-12-27 8
-
Tom 19 Nr 2
2023-12-29 11
-
Tom 19 Nr 1
2023-12-19 13
-
Tom 18 Nr 4
2022-12-30 5
-
Tom 18 Nr 3
2022-12-27 5
-
Tom 18 Nr 2
2022-12-27 5
-
Tom 18 Nr 1
2022-12-27 4
-
Tom 17 Nr 4
2021-12-30 11
-
Tom 17 Nr 3
2021-12-30 9
-
Tom 17 Nr 2
2021-12-30 8
-
Tom 17 Nr 1
2021-12-30 8
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Authors
Abstrakt
Współczesne kliniki stomatologiczne stanowią złożone obiekty medyczne, w których efektywność funkcjonalna, bezpieczeństwo epidemiologiczne i komfort użytkowników muszą być w równym stopniu zintegrowane w procesie projektowym. W ostatnich latach, zwłaszcza po pandemii COVID-19, wzrosło znaczenie rozwiązań architektonicznych wspierających kontrolę aerozoli oraz optymalizację wentylacji pomieszczeń zabiegowych. Celem niniejszego opracowania jest analiza aktualnych trendów i wyników badań naukowych dotyczących projektowania środowiska stomatologicznego w kontekście zasad evidence-based design (EBD) oraz przedstawienie koncepcyjnego modelu centrum stomatologicznego w Lublinie, opartego na zintegrowanym podejściu architektoniczno-technicznym. Metodologia obejmuje analizę literatury, identyfikację kluczowych aspektów projektowych oraz opracowanie modelowej koncepcji centrum stomatologii na podstawie literatury i wywiadów pogłębionych z personelem medycznym jednej z klinik stomatologicznych w Lublinie. Wyniki analizy wskazują, że projektowanie klinik stomatologicznych wymaga podejścia zintegrowanego, łączącego zasady higieniczno-epidemiologiczne z czynnikami psychologicznymi i ergonomicznymi. Kluczowe znaczenie mają: właściwy układ wentylacji i oczyszczania powietrza, centralne strefy sterylizacji, modułowy układ gabinetów oraz zastosowanie strategii healing environment, biophilic design i rozwiązań akustycznych poprawiających komfort użytkowników.
Słowa kluczowe:
Cele Zrównoważonego Rozwoju (SDG)
- Dobre zdrowie i jakość życia
- Innowacyjność, Przemysł, Infrastruktura
- Zrównoważone miasta i społeczności
Bibliografia
Lawson B. Healing architecture. Arts & Health. 2010;2(2):95−108. https://doi.org/10.1080/17533010903488517.
Ulrich R, Quan X, Zimring C, Joseph A, Choudhary R. The Role of the Physical Environment in the Hospital of the 21st Century: A Once-in-a-Lifetime Opportunity. The Center for Health Design; 2004:1−69. Available from: https://healingphotoart.org/wp-content/uploads/2012/11/UlrichPhyEnviron.pdf.
Verderber S, Fine DJ. Healthcare Architecture in an Era of Radical Transformation. New Haven: Yale University Press; 2000.
Mazuch R. Salutogenic and biophilic design as therapeutic approaches to sustainable architecture. Architectural Design. 2017;87(2):42−47. https://doi.org/10.1002/ad.2151.
Dilani A. Design and Health: The Therapeutic Benefits of Design. Huddinge: International Academy for Design and Health; 2015. https://dilani.org/Books/Design%20and%20Health%20IV%20Book.pdf.
Nambu E, Nozaki K, Tsubokura M, Hayashi M. Numerical simulation of air age in dental offices. Scientific Reports. 2022;12(1). https://doi.org/10.1038/s41598-022-18588-9.
Karami S, Lakzian E, Ahmadi G. Prediction of COVID-19 infection in dental clinic by CFD and Wells-Riley model, identifying safe area and proper ventilation velocity. International Journal of Refrigeration. 2023;151:112−124. https://doi.org/10.1016/j.ijrefrig.2023.03.013.
Yang G, Wang Y, Chan KC, Mui KW, Flemming TF, Ng ST, et al. Effectiveness of air cleaner on mitigating the transmission of respiratory disease in a dental clinic environment. Building Simulation. 2024;17(10):1789−1803. https://doi.org/10.1007/s12273-024-1159-9.
Du L, Wan Z, Guo L, Yang C, Zhu Z. Aerosol dynamics in dental clinics: Effects of ventilation mode on the mitigation of airborne diseases transmission. Environmental Pollution. 2025;367:125645. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2025.125645.
Zu S, Yin H, Li Z, Li A. Comparative study on aerosol fate of mixed ventilation and attachment ventilation in a dental clinic. Energy and Built Environment. 2025. https://doi.org/10.1016/j.enbenv.2025.04.001.
Sarapultseva M, Zolotareva A, Nasretdinova N, Sarapultsev A. The healing environment of dental clinics through the eyes of patients and healthcare professionals: a pilot study. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(20):13516. https://doi.org/10.3390/ijerph192013516.
Emami M, Pazhouhanfar M, Stoltz J. Evaluating patients’ preferences for dental clinic waiting area design and the impact on perceived stress. Buildings. 2024;14(10):3160. https://doi.org/10.3390/buildings14103160.
Antoniadou M, Tzaferi EI, Antoniadou C. Designing sustainable and acoustically optimized dental spaces: a comprehensive review of soundscapes in dental office environments. Applied Sciences. 2025;15(15):8167. https://doi.org/10.3390/app15158167.
Al Khatib I, Samara F, Ndiaye M. A systematic review of the impact of therapeutic biophilic design on health and wellbeing of patients and care providers in healthcare services settings. Frontiers in Built Environment. 2024;10. https://doi.org/10.3389/fbuil.2024.1467692.
Podhorska-Okołów M, Matkowski A, Uchmanowicz I. Kompleksowa opieka nad pacjentem w chorobach cywilizacyjnych. Wrocław: Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu; 2020.
Strojny R. Contemporary Design Trends in Specialist Hospitals in Europe. Lublin: Lublin University of Technology Publishing House; 2024.
Allison JR, Tiede S, Holliday R, Durham J, Jakubovics NS. Bioaerosols and airborne transmission in the dental clinic. International Dental Journal. 2024;74:S418−S428. https://doi.org/10.1016/j.identj.2024.09.026.
Van der Weijden F. Aerosol in the oral health-care setting: a misty topic. Clinical Oral Investigations. 2023;27(S1):23−32.
Isha SN, Ahmad A, Kabir R, Apu EH. Dental clinic architecture prevents COVID-19-like infectious diseases. HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2020;13(4):240−241. https://doi.org/10.1177/1937586720943992.
Krishnan S, Pandian S. Dental office design and waste care management in infection control. International Journal of Paediatric Rehabilitation. 2016;1:37−41.
Momeni Z, Mirshamsi H, Parviz N, Elyasifard M. Assessment of dental clinics’ infection control function using a checklist during the COVID-19 pandemic. BMC Oral Health. 2024;24:1451. https://doi.org/10.1186/s12903-024-05094-9.
Amnuaiphanit P, Thumbuntu T, Gaewkhiew P, Ampornaramveth RS. Paradigm shift in infection control practices in dental clinics in response to COVID-19 among dental professionals in Thailand. Frontiers in Oral Health. 2022;3. https://doi.org/10.3389/froh.2022.979600.
Khanagar SB, Al-Ehaideb A, Vishwanathaiah S, Maganur PC, Naik S, Siddeeqh S. Exposure risks and preventive strategies considered in dental care settings to combat coronavirus disease (COVID-19). HERD: Health Environments Research & Design Journal. 2020;14(1):278−289. https://doi.org/10.1177/1937586720950746.
Innes N, Johnson IG, Al-Yaseen W, Harris R, Jones R, KC S, et al. A systematic review of droplet and aerosol generation in dentistry. Journal of Dentistry. 2021;105:103556. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2020.103556.
Allison JR, Dowson C, Pickering K, Červinskytė G, Durham J, Jakubivics NS, Holliday R. Local exhaust ventilation to control dental aerosols and droplets. Journal of Dental Research. 2021;101(4):384−391. https://doi.org/10.1177/00220345211056287.
Ling ML, Ching P, Cheng J, Lang L, Liberali S, Poon P, et al. APSIC dental infection prevention and control (IPC) guidelines. Antimicrobial Resistance & Infection Control. 2023;12:53. https://doi.org/10.1186/s13756-023-01252-w.
Li L, Zeng M, Chen X, Cai S, Xu C, Xia W, et al. Optimizing safe dental practice during the COVID-19 pandemic: Recommendations Based on a Guide Developed for Dental Practices in China. Frontiers in Medicine. 2021;8:619357. https://doi.org/10.3389/fmed.2021.619357.
Induri SNR, Chun YC, Chun JC, Fleisher KE, Glickman RS, Xu F, et al. Protective measures against COVID-19: Dental practice and infection control. Healthcare. 2021;9(6):679. https://doi.org/10.3390/healthcare9060679.
Johnson IG, Jones RJ, Gallagher JE, Wade WG, Al-Yaseen W, Robertson M, et al. Dental periodontal procedures: a systematic review of contamination (splatter, droplets and aerosol) in relation to COVID-19. BDJ Open. 2021;7:15. https://doi.org/10.1038/s41405-021-00070-9.
Olczak-Kowalczyk D, Szczepańska J, Kaczmarek U. Współczesna stomatologia wieku rozwojowego. Otwock: Med Tour Press International; 2017.
Gauthaman J, Ganesan A. Ergonomic interventions in dental setups and their role in preventing musculoskeletal disorders among dentists: A systematic review. Journal of Lifestyle Medicine. 2025;15(1):18−25. https://doi.org/10.15280/jlm.2025.15.1.18.
Goyal L, Preet A, Eranhikkal A, Chaudhari PK, Dhingra K. Dental office layout and design. In: Bhatia D, et al., editors. A Guide to Hospital Administration and Planning. Springer; 2023. p. 79−93.
Chmiel K, Szymańska-Sowula M. Zasady i techniki pracy w gabinecie stomatologicznym. Centrum Rozwoju Edukacji EDICON; 2018.
Pellowska-Piontek M, Kochańska B. Ergonomia w stomatologii – podstawy. Gdańsk: Akademia Medyczna w Gdańsku; 2005.
Miczek M. Praca z pacjentem niepełnosprawnym ruchowo w gabinecie stomatologicznym. Magazyn Stomatologiczny. 2021;12:16−32.
SPS Dental Academy. Ensuring accessibility: 10 ADA requirements every dental office must know. Available: https://spsdentalacademy.com/ensuring-accessibility-10-ada-requirements-every-dental-office-must-know/. Accessed 02.11.2024.
Bębenek K, Błaszczyk A, Kiryk J, Kotowski D, Kowalska K, et al. Zastosowanie technologii CAD/CAM w stomatologii odtwórczej. Inżynier i Fizyk Medyczny. 2016;5(2):99−104.
Jańczuk Z. Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2006.
Stasiak M. Standard gabinetu logopedycznego. Wielkopolski Przegląd Logopedyczny. 2019;1.
Perendyk J, Laskus-Perendyk A, Witer G. Znieczulenie ogólne w ambulatoryjnej prywatnej praktyce stomatologicznej. Stomatologia Współczesna. 2002;Suplement 2.
Venkatesh E, Elluru SV. Cone beam computed tomography: basics and applications in dentistry. Journal of Istanbul University Faculty of Dentistry. 2017;51(3):S102−S121. https://doi.org/10.17096/jiufd.00289.
Mazur-Pawłowska E. Dokumentacja gabinetu stomatologicznego. Warszawa: Wolters Kluwer; 2017.
Janowicz R. Ograniczanie zakażeń szpitalnych z wykorzystaniem środków architektonicznych. Gdańsk: Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej; 2019.
Maruszewski T. Planowanie gabinetu stomatologicznego. Promedus. 2020. Available: https://www.promedus.pl/wiedza/stomatologia/465-planowanie-gabinetu-stomatologicznego. Accessed 02.11.2024.
Gacki D. Przykład wykonania ściany chroniącej przed promieniowaniem rentgenowskim. Materiały Budowlane. 2022;4:55−57. https://doi.org/10.15199/33.2022.04.10.
Tenderowicz K, Stangel A, Bryg E, Rajska K. Jak bezpiecznie i higienicznie świadczyć usługi w gabinecie stomatologicznym. Kraków: Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna; 2015.
Envac Group. Hospital Waste Management: Embracing Automated Waste & Linen Removal. Available: https://www.envacgroup.com/us/news/hospital-waste-management. Accessed 02.11.2024.
Poczta Pneumatyczna. Działanie systemu. Available: https://pocztapneumatyczna.org/dzialanie/. Accessed 02.11.2024.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Abstract views: 355
Downloads: 473

