Publikacja Założenia systemu służb konserwatorskich w Polsce jest kolejną monografią
wydawaną w ramach serii wydawniczej PKN ICOMOS, a jednocześnie pierwszą w formule czasopisma.
Jest poświęcona ważnemu tematowi jakim jest organizacji służb ochrony zabytków.
Transformacja ustrojowa realizowana w Polsce od roku 1989 wymusiła przekształcenia systemu
ochrony zabytków. Zmiany objęły praktycznie wszystkie aspekty ważne dla jego funkcjonowania.
Gruntownie przekształciły się warunki w jakich funkcjonują zabytki oraz warunki w jakich funkcjonuje
system ich ochrony. Zmieniły się formy i proporcje własności zabytków, prawa ich użytkowników, sposoby
użytkowania, zakres adaptacji. Inne są możliwości finansowania, zakres władzy konserwatorskiej,
organizacja służb konserwatorskich, zasady postępowania z zabytkami. Coraz większą rolę
w systemie ochrony, ze względu na możliwości i zobowiązania, odgrywają samorządy.
W tak radykalnie zmienionych realiach system ochrony zabytków znajduje się w fazie ciągłej
transformacji. Wizja tego systemu nie została jednak dotąd opracowana i cały czas trwają dyskusje na
ten temat. Nie ma jednak wątpliwości, że środowisko konserwatorskie powinno zaproponować swoją
koncepcję tego systemu, niezależnie od wizji proponowanych przez innych uczestników tego procesu.
W ostatnich latach debata o koncepcji systemu ochrony ulega intensyfikacji, przede wszystkim
ze względu na odczuwalne ograniczenia dawnego systemu. Dlatego też Polski Komitet ICOMOS
zdecydował się na zebranie aktualnie formułowanych propozycji i wizji. O zabranie głosu zostali
poproszeni przedstawiciele całego środowiska. Swoje stanowisko, w oparciu o wewnętrzne ustalenia,
przygotowali m.in. wojewódzcy konserwatorzy zabytków, konserwatorzy samorządowi, przedstawiciele
resortu kultury, reprezentanci organizacji konserwatorskich. Wypowiedziało się również liczne grono
doświadczonych specjalistów, którzy od dawna pracują na rzecz ochrony zabytków w Polsce.
Artykuły zebrane w monografii Założenia systemu służb konserwatorskich w Polsce
przedstawiają więc aktualne poglądy i założenia dotyczące systemu ochrony zabytków. Jest w nich
wiele konkretnych propozycji oraz opinii na temat kształtu tego systemu. Nie jest to jeszcze jedna,
spójna wizja, ale na pewno jest to wiele propozycji, które w jej stworzeniu powinny być wykorzystane.
I taki jest zamysł tej publikacji.