Użytkowanie lasów a ochrona środowiska w zrównoważonej gospodarce leśnej

Użytkowanie lasu sprowadza się do zaspokojenia potrzeb zarówno materialnych jak i duchowych, co oznacza, że odstąpienie od bezpośredniego użytkowania dóbr pochodzących z lasu, a ograniczenie się do doznań emocjonalnych – wynikających np. z przyjemności patrzenia na las lub na pojedyncze drzewo, lub z faktu posiadania przeżyć i marzeń, że taki las lub takie drzewo istnieje – jest także jego użytkowaniem.

W pracy przedstawiono wyniki analizy nad rozwiązywaniem problemów odnoszących się do lasów zagospodarowanych, a więc takich, które są równocześnie objęte różnymi formami ochrony. Stwierdzono, że zmiany zachodzące w skali globalnej, w zakresie leśnictwa wymagają dokonania kolejnych, istotnych zmian w wartościowaniu funkcji, jakie pełnią lasy i rewizji stosowanych form użytkowania zasobów leśnych przez człowieka. Wiąże się to z reorientacją obecnych i poszukiwaniem nowych metod w poznawaniu i użytkowaniu lasu, odnoszących się zarówno do funkcji lasu jak i jego trwałości, również w odniesieniu do obszarów chronionych.

Różnorodność stosowanych metod gospodarowania lasami w skali świata jest nie mniej bogata, niż różnorodność warunków przyrodniczych. W każdym z analizowanych przypadków stwierdzono, że lasy znajdujące się na obszarach chronionych są także użytkowane, w mniejszym, lub większym stopniu w celu otrzymywania natychmiastowych, bezpośrednich korzyści surowcowych, ale zawsze – w postaci innych korzyści, niezbędnych dla rozwoju człowieka. Szczególnie w dobie światowego kryzysu energetycznego, pojęcie odnawialności zasobów leśnych, widzianych przez pryzmat biomasy leśnej, potencjalnie możliwej do wykorzystania jako nośnika energii, w świetle wymagań odnoszących się do ochrony środowiska przyrodniczego musi być jasno zdefiniowane.

Procentowy udział powierzchni leśnych chronionych w Polsce, według kategorii Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody uwzględniający parki narodowe, krajobrazowe i rezerwaty przyrody wynosi około 18%. Dodatkowo, na terenie Lasów Państwowych znajduje się: 9038 różnego rodzaju użytków ekologicznych o powierzchni 28096 ha, ponad 10757 pomników przyrody, w tym zarówno pojedynczych drzew jak i grup drzew, 218 alei zabytkowych, 460 głazów narzutowych, 239 skałek, grot i jaskiń, oraz wiele pomników przyrody i krajobrazu. Przenikanie się działań gospodarczych opartych na bezpośrednich odniesieniach ekonomicznych, z działaniami trudno wymiernymi ekonomicznie w zakresie ochrony środowiska, bez holistycznej i zarazem humanistycznej oceny będą zawsze ułomne.