Teoretyczne podstawy i realizacja idei zrównoważonego rozwoju w leśnictwie

Użytkowanie lasu jest najstarszą formą działalności człowieka i zachodzi również, jeżeli odbywa się bez fizycznej obecności człowieka w lesie, stając się działaniem destrukcyjnym – zamierzonym lub niezamierzonym, lub działaniem kreatywnym – umożliwiającym identyfikację i realizację potrzeb. Użytkowanie takich funkcji lasu jak: kulturowa, moralna, etyczna, religijna i wiele innych, nie zawsze jest kwantyfikowalne, a ich bezpośrednia wycena, w tym ekonomiczna, może być bardzo trudna. Spowodowane jest to zarazem brakiem odpowiednich narzędzi ekonomicznych, jak i metod bezpośrednich analiz środowiskowych, a także nieumiejętnością identyfikacji poszczególnych funkcji, jakie pełnią lasy.

Artykuł przybliża historię zrównoważonego rozwoju w leśnictwie, poczynając od nakazu dbania o las podpisanego w 1364 r. Kolejni, wielcy teoretycy i praktycy leśni (Carlovitz, Cotta, Hundeshagen, Heyer), budowali zwartą, przemyślaną konstrukcje postępowań rozpatrując problemy utrzymania trwałości, ciągłości i równomierności użytkowania lasu.

Realnym problemem w realizacji koncepcji zrównoważonego leśnictwa i wielofunkcyjnego lasu, jest nierozwiązywalna trudność w antycypacji oczekiwań przyszłych generacji, co do stanu, wyglądu i zróżnicowania przyszłych lasów. Należy przy tym zauważyć, że obietnice, jakie niosą za sobą pojęcia używane w zrównoważonej gospodarce leśnej, w odniesieniu do wielofunkcyjności leśnictwa nie mogą być spełnione jednocześnie i natychmiast. W praktyce leśnej, wszystkie funkcje jakie pełni las, mogą być spełnione jedynie w bardzo długim horyzoncie czasowym – liczonym długością życia drzew i drzewostanów.

Poszukiwania rozwiązań w tym zakresie, powinny obejmować nie tylko obszary nowoczesnej, aktualnej wiedzy, zarówno leśnej, jak i w innych działów nauki, ale także, wiedzy tradycyjnej. To oznaczałoby, również pogodzenie się z myślą, że wiedza tradycyjna, nie zawsze poparta naukowym oglądem, może być podstawą zrozumienia wielofunkcyjności lasu w kontekście zrównoważonego rozwoju.