Zrównoważony rozwój a koncepcja resilencji
Jürg Bloesch
Alumnus ETH Zurich, Eawag Duebendorf (Szwajcaria)
Michael von Hauff
Univ. Kaiserslautern (Niemcy)
Klaus Mainzer
Technische Universitaet Muenchen (Niemcy)
S. Venkata Mohan
CSIR Indian Institute of Chemical Technology, Hyderabad (Indie)
Ortwin Renn
Universitaet Stuttgart (Niemcy)
Verena Risse
Munich School of Philosophy (Niemcy)
Yonghui Song
Chinese Research Academy of Environmental Sciences, Institute of Water Environmental Sciences, Beijing (Chiny)
Kazuhiko Takeuchi
United Nations University at Tokyo (Japonia)
Peter A. Wilderer
peter@wilderer.deTechnische Universitaet Muenchen, Institute for Advanced Study, Lichtenbergstr. 2a, 85748 Garching (Niemcy)
Abstrakt
Celem zrównoważonego rozwoju jest zminimalizowanie prawdopodobieństwa przekroczenia punktów krytycznych dynamicznych systemów naturalnych i/lub sztucznych (co może się zdarzyć, gdy systemy te są narażone na zakłócenia). W rezultacie uzyskują one ochronę przed utratą tożsamości i integralności. Autorzy niniejszego artykułu sugerują przyjęcie podejścia zgodnego z koncepcją resilencji podczas wyznaczania celów prowadzących ku zrównoważoności. Teoria resilencji odnosi się do umiejętności, dzięki któremu systemy utrzymują tożsamość i integralność, a także prawidłowo zarządzają własną dynamiką. W obszarze zainteresowania znajdują się trzy przeplatające się systemy: środowisko, społeczeństwo i ekonomia, tworzące złożony super-system określany jako eko-społeczna triada. Zrównoważony rozwój triady dotyczy każdego z trzech podsystemów, pomimo sprzecznych interesów różnych podmiotów działających w ramach każdego z nich.
Resilencja wyraża się w zdolności systemów naturalnych do dynamicznego reagowania na zmiany warunków w ich otoczeniu, w celu zachowania funkcjonalności, struktury i zapewnienia właściwego sprzężenia zwrotnego. Aby zarządzać takimi zmianami i związanymi z nimi zaburzeniami wymagana jest powtarzalna sekwencja działań (zwana także cyklem adaptacyjnym). W ekosystemach takie cykle charakteryzuje samoregulacja oraz recykling materiałów i energii. W systemach zdominowanych przez ludzkie cykle adaptacyjne występują fazy ponownej oceny, reorientacji i ponownego rozpoczęcia. Idea cyklów adaptacyjnych i adaptacyjnego zarządzania zawarte w teorii resilencji można uznać za obiecującą metodę prowadząca do zapewnienia celów zgodnych ze zrównoważonym rozwojem.
Słowa kluczowe:
rozwój zrównoważony, resilencja, cykl adaptacyjny, ekonomia, społeczeństwo, ekosystemyBibliografia
ADAMS W. M., 2006, The future of sustainability: Re-thinking environment and development in the twenty-first century, Report of the IUCN-Renowned Thinkers Meeting 29-31 January 2006, 19 pp.
Google Scholar
BIGGS R., CARPENTER S. R., BROCK W. A., 2009, Turning back from the brink: Detecting an impending regime shift in time to avert it, in: PNAS, 106(3), p. 826-831.
Google Scholar
BLOESCH J., von HAUFF M., MAINZER K., K., MOHAN S.V., RENN O., RISSE V., SONG Y., TAKEUCHI K., WILDERER P.A., 2015, Contribution to the UN Post-2015 Development Agenda Based on the Concept of Resilience, in: Problemy Ekorozwoju/ Problems of Sustainable Development, vol. 10 no 2, in print.
Google Scholar
BÜHL W. L., 1972, Konflikt und Konfliktstrategie (Conflict and conflict strategy). Nymphenburger Verlagshandlung, Munich.
Google Scholar
CRUTZEN P. F., 2002, Geology of mankind, in: Nature, vol. 415, p. 23.
Google Scholar
DAWSON R., SHARON B., BROOKS K., McGUIRE W. J., 1994, Coping and Adaptation: Theoretical and Applied Perspectives, US National Technical Information Service.
Google Scholar
FOLKE C., CARPENTER S. R., WALKER B., SCHEFFER M., CHAPIN T, ROCKSTRÖM J., 2010, Resilience thinking: Integrating resilience, adaptibility and transformability, in: Ecology and Society, 15(4), p. 20.
Google Scholar
FOLKE C., HAHN T., OLSSON P., NORBERG J., 2005, Adaptive governance of social- ecological systems, in: Ann. Rev. Environmental Resources, 30, p. 441-473.
Google Scholar
FOLKE C., JANSONS A., ROCKSTRÖM J., OLSSON P., CARPENTER S. R., CHAPIN III F.S., CREPIN A-S., DAILY G., DANNELL K., EBBESSON J., ELMQVIST T., GALAZ V., MOSBERG F., NILSSON M., ÖSTERBLOM H., OSTROM E., PERSSON A., PETERSON G., POLASKY S., STEFFEN W., WALKER B., WESTLEY F., 2011, Reconnecting to the biosphere, in: Ambio, 40, p. 719-738.
Google Scholar
GALAZ V., 2014, Global Environmental Governance, Technology and Politics: The Anthropcene Gap, E. Elgar Publ. Cheltenham,.
Google Scholar
GIGANTES P., 2012, Macht und Gier in der Weltgeschichte, Anaconda Verlag, Köln.
Google Scholar
GORSHKOV V.G., GORSHKOV V.V., MAKARIEVA A.M., 2000, Biotic Regulation of the Environment, Springer Praxis Publishing, UK.
Google Scholar
GRAMBOV M. (ed.), 2013, Nachhaltige Wasserbewirtschaftung: Konzept und Umsetzung eines vernünftigen Umgangs mit dem Gemeingut Wasser (Sustainable water management: Design and implementation of a sensible handling of water as a global common), Springer Vieweg, Wiesbaden.
Google Scholar
GRIGGS D., STAFFORD-SMITH M., GAFFNEY O., ROCKSTRÖM J., ÖHMAN M.C., SHYAMSUNDAR P., STEFFEN W., GLASER G., KANIE N., NOBLE I., 2013, Sustainable development goals for people and planet, in: Nature, vol. 495, p. 305-307.
Google Scholar
GUNDERSON L.H., HOLLING C. S., 2002, Panarchy: understanding transformations in human and natural systems, Island Press, Washington D.C.
Google Scholar
HABER W., 2013, Ökologie: eine Wissenschaft unbequemer Wahrheiten – auch für die Ethik, in: Aus: Vogt M, Ostheimer J, Uekötter F (Eds.), Wo steht die Umweltethik? Argumentationsmuster im Wandel, p. 325-343. Marburg, Metropolis. (Beiträge zur sozialwissenschaftlichen Nachhaltigkeitsforschung Bd. 5, 457 S).
Google Scholar
HOLLING C.S., 2004, From complex regions to complex worlds, in: Ecology and Society, 9 (1), p. 11.
Google Scholar
HOOPER D. U., CHAPIN III F. S., EWEL J. J., HECTOR A., INCHAUSTI P., LAVOREL S., LAWTON J. H., LODGE D. M., LOREAU, M., NAEEM S., SCHMID B., SETÄLÄ H., SYMSTAD A. J., VANDERMEER J., WARDLE D. A., 2005, Effects of biodiversity on ecosystem functioning: A consensus of current knowledge, Ecological Society of America (ESA) Report, in: Ecological Monographs, 75(1), p. 3-35.
Google Scholar
HUISMANN W., 2012, Schwarzbuch WWF: Dunkle Geschäfte im Zeichen des Panda, Gütersloher Verlagshaus, 3. Auflage, 256 pp.
Google Scholar
JUCKER R., 2002, Our common illiteracy – Education as if the Earth and people mattered, in: Serie Umweltbildung, Umweltkommunika-tion und Nachhaltigkeit, Vol. 10, Peter Lang Verlag, Frankfurt a.M.
Google Scholar
JUSTUS J., 2008, Ecological and Lyanupov stability, in: Philosophy of Science 75(4): p. 421-436.
Google Scholar
KASTHOFER K.A., 1818, cited in GROBER U, 2010, Die Entdeckung der Nachhaltigkeit (The discovery of sustainability), Verlag A. Kunstmann, Munich.
Google Scholar
LOVELOCK J., 1979, Gaia – A new look of life on Earth, Oxford University Press.
Google Scholar
LOVELOCK J., 1988, The Ages of Gaia. Oxford University Press.
Google Scholar
MAINZER K., 2013, The New Role of Mathematical Risk Modeling and its Importance for Society, in: The Risk Book (online), Technische Universitaet Muenchen, Munich.
Google Scholar
MAKARIEVA A. M., GORSHKOV V. G., SHEIL D., NOBRE A. D., LI B., 2013, Where do winds come from? A new theory on how water vapor condensation influences atmospheric pressure and dynamics, in: Atmospheric Chemistry and Physics, vol. 13, p. 1-18.
Google Scholar
MEADOWS D. H., MEADOWS G., RANDERS J., AND BEHRENS III. W.W., 1972, The Limits to Growth, Universe Books.
Google Scholar
ODUM E.P., BARRETT, G.W., 2004, Fundamentals of Ecology, Cengage Learning, 5th ed., 624 pp.
Google Scholar
OLSSON P., GUNDERSON L. H., CARPENTER S. R., RYAN P., LEBEL L., FOLKE C. AND HOLLING C. S., 2006, Shooting the rapids: Navigating transitions to adaptive governance of social-ecological systems, in: Ecology and Society, 11(1), p. 18
Google Scholar
PISANO U., 2012, Resilience and sustainable development: Theory of resilience, systems thinking and adaptive governance, in: European Sustainable Development Network (ESDN) Quarterly Report, no. 26, 50 pp.
Google Scholar
SCHEFFER M., CARPENTER S. R., FOLEY J. A., FOLKE C. AND WALKER B. H., 2001, Catastrophic shifts in ecosystems, in: Nature, 413, p. 591-596.
Google Scholar
UN, 1992, Agenda 21 – Sustainable Development, United Nations Conference on Environment and Development, Rio de Janerio.
Google Scholar
VENN J., 1881, Symbolic Logic, Macmillan, London.
Google Scholar
von CARLOWITZ H. C., 1713, Sylivicultura oeconomica: Anweisung zur wilden Baumzucht. Reprint, 2000, TU Freiberg, Report 135.
Google Scholar
von HAUFF, 2014, Nachhaltige Entwicklung aus der Perspektive verschiedener Disziplinen, Nomos Verlag, Baden-Baden.
Google Scholar
WACKERNAGEL N., 1994, Ecological footprint and appropriated carrying capacity: A tool for planning towards sustainability, PhD-Thesis, School of Community and Regional Planning, The University of British Columbia, Vancouver.
Google Scholar
WALKER B., SALT D., 2006, Resilience Thinking – Sustaining Ecosystems and People in a Changing World, Island Press, Washington D.C.
Google Scholar
WALKER B. H., HOLLING C. S., CARPENTER S.R., KINZIG A., 2004, Resilience, adaptability and transformability in social-ecological systems, in: Ecology and Society, 9(2), p. 5.
Google Scholar
WCED, World Commission on Environment and Development, 1987, Our Common Future, Oxford University Press, New York.
Google Scholar
Autorzy
Jürg BloeschAlumnus ETH Zurich, Eawag Duebendorf Szwajcaria
Autorzy
Michael von HauffUniv. Kaiserslautern Niemcy
Autorzy
Klaus MainzerTechnische Universitaet Muenchen Niemcy
Autorzy
S. Venkata MohanCSIR Indian Institute of Chemical Technology, Hyderabad Indie
Autorzy
Ortwin RennUniversitaet Stuttgart Niemcy
Autorzy
Verena RisseMunich School of Philosophy Niemcy
Autorzy
Yonghui SongChinese Research Academy of Environmental Sciences, Institute of Water Environmental Sciences, Beijing Chiny
Autorzy
Kazuhiko TakeuchiUnited Nations University at Tokyo Japonia
Autorzy
Peter A. Wildererpeter@wilderer.de
Technische Universitaet Muenchen, Institute for Advanced Study, Lichtenbergstr. 2a, 85748 Garching Niemcy
Statystyki
Abstract views: 23PDF downloads: 14
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.