ATRAKCYJNOŚĆ WSPÓŁCZESNEJ RUINY WSPÓŁCZESNE FUNKCJONOWANIE HISTORYCZNYCH RUIN ZAMKÓW W MAŁOPOLSCE

Paweł Dettloff

doi:10.35784/odk.874

PDF

Opublikowane: 2018-11-29

DOI: https://doi.org/10.35784/odk.874

Numer Nr 6 (2018)

Artykuły

OCHRONA ZABYTKOWYCH RUIN - PROBLEMY BADAWCZE I PROJEKTOWE NA PRZYKŁADZIE ZAMKU W SOCHACZEWIE
Maria Brykowska

11-27
ZABEZPIECZENIE I EKSPOZYCJA MURÓW ZAMKU W CZŁUCHOWIE - DOŚWIADCZENIA I NOWE PROBLEMY
Grzegorz Bukal

29-42
NIEOCZYWISTA ROLA RUIN POPRZEMYSŁOWYCH W KRAJOBRAZIE KULTUROWYM POLSKI
Jacek Dąbrowski, Bartosz M. Walczak

43-52
ATRAKCYJNOŚĆ WSPÓŁCZESNEJ RUINY WSPÓŁCZESNE FUNKCJONOWANIE HISTORYCZNYCH RUIN ZAMKÓW W MAŁOPOLSCE
Paweł Dettloff

53-71
METODY INWENTARYZACJI OBIEKTÓW ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W STANIE RUINY
Katarzyna Drobek, Bartosz Szostak, Wojciech Królikowski

73-86
KARTA OCHRONY HISTORYCZNYCH RUIN - TEORIA A PRAKTYKA. PRZYKŁADY Z MAŁOPOLSKI
Jan Janczykowski

87-95
WSPÓŁCZESNE ZAGOSPODAROWANIE RUIN W OBSZARZE HISTORYCZNEGO UKŁADU URBANISTYCZNEGO GDAŃSKA
Agnieszka Kowalska

97-104
OCHRONA HISTORYCZNYCH RUIN NA POGRANICZU POLSKO-NIEMIECKIM. PRZYPADEK DZIEDZICTWA KULTUROWEGO DAWNEGO KSIĘSTWA POMORSKIEGO
Izabela Kozłowska, Agnieszka Lamprecht

105-116
OCHRONA I KONSERWACJA RUIN - PRZEMIANY METOD NA PRZYKŁADZIE MAZOWSZA
Jakub Lewicki

117-134
'FUNDAMENT PAMIĘCI'. O DOŚWIADCZENU PRZESTRZENI I POZOSTAŁOŚCI PO BYŁYM OBOZIE KONCENTRACYJNYM W MIEJSCU PAMIĘCI KL PLASZOW
Tomasz Owoc, Kamil Karski

135-143
NIEKTÓRE FORTY TWIERDZY KRAKÓW HISTORYCZNYMI RUINAMI. ZAMIERZENIE CZY KONIECZNOŚĆ
Halina Rojkowska-Tasak

145-151
ZAMEK W SIEWIERZU. ZAŁOŻENIA KONSERWATORSKIE I REWALORYZACJA ZABYTKOWEJ RUINY
Artur Rok

153-162
HAMMERSHUS - DOBRE PRAKTYKI I ZARZĄDZANIE TRWAŁĄ RUINĄ
Andrzej Siwek, Magdalena Trafas-Wołoszyn

163-176
WYBRANE PROBLEMY REALIZACJI PROCESU INWESTYCYJNEGO W OBIEKTACH ZABYTKOWYCH NA PRZYKŁADZIE ZAMKU KSIĄŻĄT MAZOWIECKICH W CIECHANOWIE
Antoni Krzysztof Sobczak

177-190
OCHRONA ZABYTKOWYCH RUIN - ZAŁOŻENIA DO TEORII I PRAKTYKI
Bogusław Szmygin

191-200
KOROZJA BIOLOGICZNA I ROŚLINNOŚĆ A TRWAŁA RUINA
Maciej Trochonowicz, Beata Klimek, Daniel Lisiecki

201-212
KOMPLEKS MŁYNA SOLNEGO I MAGAZYNÓW BYŁEJ KOPALNI SOLI W WAPNIE. UWARUNKOWANIA I PRZESŁANKI DO OCHRONY XX-WIECZNYCH BUDOWLI POPRZEMYSŁOWYCH JAKO TRWAŁEJ RUINY
Miron Urbaniak

213-223

Archiwum

2020

Nr 10
2020-12-22 9
Nr 9
2020-12-04 11

2019

Nr 8
2019-12-20 28
Nr 7
2019-02-27 17

2018

Nr 6
2018-11-29 17
Nr 5
2018-02-28 15

2017

Nr 4
2017-11-29 15
Nr 3
2017-03-21 13

2016

Nr 2
2016-11-28 12
Nr 1
2016-05-30 15

Authors

Paweł Dettloff

hfh.icomos@gmail.com

Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

https://orcid.org/0000-0002-1813-7211 ##orcid.unauthenticated##

Abstrakt

Praca przedstawia przykłady czterech historycznych ruin zamku. Zabytki te pozostają dobrze zachowane. Podjęto jednak działania rewitalizacyjne mające na celu ich rozwój, a także dostosowanie do funkcji turystycznej. Obiekty te są chętnie odwiedzane. Dowodzi to, że "trwałe ruiny" mogą być atrakcją bez (koniecznej) odbudowy i pełnej rekonstrukcji.
Podstawowymi elementami programów adaptacji omawianych ruin do nowej funkcji są:
- konserwacja zabytku - warunek niezbędny,
- możliwe "lekkie" przekształcenia, tj. kształt budynku,
- ogaraniczanie szlaków turystycznych, w tym wprowadzania schodów, ganków (tarasów), w szczególności tarasów widokowych na wieżach itp.,
- wykorzystanie istniejących przestrzeni (wnętrz budynku) do celów wystawowych,
- tworzenie infrastruktury towarzyszącej (kasy fiskalne, urządzenia sanitarne).
Możliwym jest wkorzystanie powyższych elementów jako scenerii masowych imprez łączących zabawę i edukację: inscenizacje historyczne, pokazy, turnieje itp. Ten sposób popularyzacji przeszłości i dziedzictwa kulturowego jest jednocześnie promocją zabytku. Wykorzystanie historycznych ruin w celach turystycznych jest doskonałą okazją dla zabytków, jednak wiąże się z pewnym ryzykiem. Niebezpieczeństwo to "przeciążenie" dodatkowymi - komercyjnymi atrakcjami i sprawienie, że pomnik wydawać się może kiczowaty.

Słowa kluczowe:

Zamki w Polsce, historyczne ruiny, dziedzictwo, konserwacja zabytków

Bibliografia

Bogdanowski J., Zamki Jury Krakowskiej jako problem konserwatorski, „Ochrona Zabytków” XLVIII: 1995, nr 1.

Bogdanowski J., Dawna linia obronna Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Problem konserwacji i adaptacji dla turystyki, „Ochrona Zabytków” XVII, 1964, nr 4.

Bogdanowski J., Sztuka obronna. Natura i kultura w krajobrazie Jury, Kraków 1993.

Bogdanowski J., Trwała ruina zamku jako problem konserwatorsko-krajobrazowy, „Ochrona Zabytków” XXX: 1977, nr 1-2.

Czapczyńska D., Janczykowski J., Gotycki zamek w Chęcinach – próba rekonstrukcji, „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury”, t. XIX, 1985.

Goras M., Walor malowniczości. Granice i celowość wprowadzania kubaturowych uzupełnień w substancję historycznej ruiny – uwagi na przykładzie wybranych zamków z terenu woj. małopolskiego, [w:] Zamki w ruinie – zasady postępowania konserwatorskiego, B. Szmygin, P. Molski (red.), Warszawa-Lublin 2012.

Gruszecki A., Trwała ruina zamku ogrodzienieckiego – próba adaptacji angielskiej szkoły konserwacji ruin, „Ochrona Zabytków” XXX: 1977, nr 1-2.

Gruszecki A., Widacki J., Ruina jako obiekt turystyczny (koncepcja zabezpieczenia i udostępnienia na przykładzie kościoła NMP w Chojnie), „Ochrona Zabytków” XV, 1962, nr 2.

Kajzer L., Kołodziejski S., Salm J., Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001.

Kołodziejski S., Ostrężnik [w:] L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001.

Kołodziejski S., Pińczów, [w:] L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001.

Kołodziejski S., Podzamcze, [w:] L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2010.

Kołodziejski S., Smoleń [w:] L. Kajzer, S. Kołodziejski, J. Salm, Leksykon zamków w Polsce, Warszawa 2001.

Lorenz E., Funkcjonowanie historycznej ruiny w przestrzeni społecznej na przykładzie zamku Kamieniec w Odrzykoniu, [w:] Zamki, grody, ruiny. Waloryzacja i ochrona (Architektura obronna III), Warszawa – Białystok 2009.

Łopatowa W., Projekt adaptacji ruin zamku ogrodzienieckiego dla potrzeb turystycznych, „Ochrona Zabytków”, XXX: 1977, nr 1-2.

Stępień P. M., Dwa zamki pienińskie – Czorsztyn i Pieniny. Projekty, prace i kilka refleksji, [w:] Zamki w ruinie – zasady postępowania konserwatorskiego, B. Szmygin, P. Molski (red.), Warszawa-Lublin 2012.

Trafas-Wołoszyn M., Ufortyfikowana ruina – nowożytne fortyfikacje w otoczeniu zamków na przykładzie obiektów z województwa małopolskiego [w:] Zamki w ruinie – zasady postępowania konserwatorskiego, B. Szmygin, P. Molski (red.), Warszawa-Lublin 2012.

http://www.park-ogrodzieniec.pl/.(dostęp: 24.06.2018).

http://www.pilica.pl/kategorie/zamek_w_smoleniu#!lightbox[roadtrip]/1/ (dostęp: 23.06.2018).

http://www.zamekolsztyn.pl/. (dostęp: 24.06.2018).

https://onet100.vod.pl/i/dowiedzsie/pinczow-zamek-jak-feniks-z-popiolow/my97vj (dostęp. 25.06.2018).

https://pinczow.com/2017/06/19/37253/; https://pinczow.com/2017/08/21/39180/. (dostęp. 25.06.2018).

https://pl.tripadvisor.com/Attraction_Review-g7788679-d7760604-Reviews-Smolen_Castle_Ruins-Smolen_Silesia_Province_Southern_Poland.html (dostęp: 23.06.2018).

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Chęcinach/ (dostęp: 08.06.2018).

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Olsztynie_(wojew%C3%B3dztwo_%C5%9Bl%C4%85skie). (dostęp: 24.06.2018).

https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_w_Smoleniu (dostęp: 23.06.2018).

https://pl-pl.facebook.com/ZamekPilcza/ (dostęp: 23.06.2018).

https://www.dladziedzictwa.org/2013/06/26/ruiny-zamku-ogrodzieniec-w-podzamczu/ (dostęp: 23.06.2018).

https://www.polskieszlaki.pl/zamek-w-olsztynie.htm. (dostęp: 24.06.2018).

https://www.zamek.checiny.pl/pl/ (dostęp: 08.06.2018).

https://www.zamek-ogrodzieniec.pl/. (dostęp: 24.06.2018).

ATRAKCYJNOŚĆ WSPÓŁCZESNEJ RUINY WSPÓŁCZESNE FUNKCJONOWANIE HISTORYCZNYCH RUIN ZAMKÓW W MAŁOPOLSCE. (2018). Ochrona Dziedzictwa Kulturowego, 6, 53-71. https://doi.org/10.35784/odk.874

Biogram autora

Paweł Dettloff - Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk

dr, historyk sztuki, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Adiunkt w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk (Pracownia Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce). W badaniach naukowych zajmuje się między innymi sztuką nowożytną oraz teorią i praktyką konserwatorską w ujęciu historycznym i współczesnym. Członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa oraz Komisji Historii Sztuki Polskiej Akademii Umiejętności.

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##