The potential of disability experience for heritage.: Lessons learned through collaboration with disabled people as user/experts

Negin Eisazadeh; Ann Heylighen; Claudine Houbart

doi:10.35784/odk.2964

pdf (English)

Opublikowane: gru 30, 2023

DOI: https://doi.org/10.35784/odk.2964

Numer Nr 18 (2023)

Artykuły

Zieleń a zabytki. Propozycje aranżacji przestrzeni zabytkowych miast na przykładzie Warszawy i Mazowsza
Jakub Lewicki

1-22
Samorządowi konserwatorzy zabytków jako wykonawcy zadań wojewódzkich konserwatorów zabytków. Krótkie podsumowanie eksperymentu
Robert Hirsch

23-34
Czy to zawsze kwestia stylu? Problem właściwej terminologii architektonicznej w renowacjach zamków w Czechach i na Morawach od lat 90-tych XIX wieku do lat 20-tych XX wieku
Martin Horáček

35-59
Potencjał doświadczenia niepełnosprawności dla dziedzictwa.
Wnioski wyciągnięte ze współpracy z osobami niepełnosprawnymi jako użytkownikami/ekspertami
Negin Eisazadeh, Ann Heylighen, Claudine Houbart

61-82
Ochrona i rewaloryzacja przestrzeni publicznych w historycznym centrum Wieliczki w pierwszym dwudziestoleciu XXI wieku
Jacek Chrząszczewski

83-108
Dwór krzyżacki w Benowie (Polska), jego geneza, historia i znaczenie w świetle analizy historyczno-architektonicznej
Karol Czajka-Giełdon

109-126
Konserwacja wzgórza zamkowego w Gniewie w latach 1961–2011. Pół wieku w dziejach zabytku
Marcin Gawlicki

127-148
Zwiększenie odporności zasobu zabytkowego.
Długoterminowe priorytety polityki konserwatorskiej w Polsce
Katarzyna Pałubska

149-162
System ochrony zabytków – studium ewolucji w latach 1918–2023
Marcin Włodarczyk, Małgorzata Włodarczyk

164-190

Archiwum

2025

Tom 47 Nr 37
2023-06-02 0
Nr 24
2025-12-22 11
Nr 23
2025-07-17 10

2024

Nr 22
2024-12-31 7
Nr 21
2024-12-31 7
Nr 20
2024-10-04 7
Nr 19
2024-07-11 8

2023

Nr 18
2023-12-30 9
Nr 17
2023-12-16 10
Nr 16
2023-12-01 7
Nr 15
2023-11-30 9

2022

Nr 14
2022-12-31 8
Nr 13
2022-12-31 10

2021

Nr 12
2021-12-29 11
Nr 11
2021-06-30 13

Authors

Negin Eisazadeh

negin.eisazadeh@uliege.be

Université de Liège (Belgium), Faculté d’Architecture, Art, Archaeology and Heritage Research Unit (UR-AAP); DIVA & KU Leuven (Belgium), Department of Architecture, Research[x]Design, Belgia

Ann Heylighen

ann.heylighen@kuleuven.be

KU Leuven (Belgium), Department of Architecture, Research[x]Design, Belgia

https://orcid.org/0000-0001-6811-3464

Claudine Houbart

c.houbart@uliege.be

Université de Liège (Belgium), Faculté d’Architecture, Art, Archaeology and Heritage Research Unit (UR-AAP); DIVA, Belgia

https://orcid.org/0000-0002-7037-5815

Abstrakt

Związek między dostępnością a konserwacją jest często kwestionowany, co prowadzi do napięć między zwolennikami dostępności a ekspertami w dziedzinie dziedzictwa. Podczas gdy znaczenie i konieczność dostępności oraz stopniowo szersze pojęcie inkluzywności dla różnych użytkowników (np. osób niepełnosprawnych) staje się coraz bardziej oczywiste, istniejące dyskusje koncentrują się głównie na kwestiach i problemach związanych z dostępnością w kontekście dziedzictwa. W tym artykule, zamiast skupiać się na ograniczeniach, przedstawiamy doświadczenie niepełnosprawności jako zasób twórczy, a nie utrudniający.

Osoby niepełnosprawne, określane jako "inni" i "obcy na swojej ziemi", podobnie jak osoby o różnym pochodzeniu etnicznym, kulturowym i płciowym, były przedmiotem dyskryminacji. W praktyce dziedzictwa pojęcie "ja" i "inny" koncentruje się głównie na dziedzictwie kolonialnym i okupowanym. Dodatkowo można to zaobserwować w podziale na ekspertów dziedzictwa i innych.

Mając na uwadze istniejące wyzwania na styku dostępności i konserwacji, podążając za przykładem badań, które na nowo analizują znaczenie niepełnosprawności i jej wpływ na architekturę, nasze badania nad inkluzywnym dziedzictwem kulturowym opierają się na metodach stosowanych w kontekście projektowania inkluzywnego i dostosowują je do kontekstu dziedzictwa kulturowego w celu uzyskania wglądu w doświadczenia osób niepełnosprawnych związane z dziedzictwem kulturowym. Prowadząc liczne studia przypadków w różnych miejscach dziedzictwa we współpracy z osobami niepełnosprawnymi jako użytkownikami/ekspertami, obserwujemy potencjał teoretycznych i metodologicznych wyników badań dla szerszej praktyki konserwatorskiej, która stopniowo zmierza w kierunku podejść opartych na współpracy z udziałem różnych osób. Podejście przedstawione w naszych badaniach stanowi okazję do ponownego przemyślenia naszego normatywnego podejścia do ochrony dziedzictwa, kwestionowania założeń i nawyków (np. w ocenie dziedzictwa) oraz pokonywania naszych uprzedzeń.

Słowa kluczowe:

dostępność, konserwacja, niepełnosprawność, dziedzictwo inkluzywne, użytkownik/ekspert

Bibliografia

Avrami, E., Mason, R., & de la Torre, M. (2000). Values and Heritage Conservation. The Getty Conservation Institute.

Barbi, V., Innovazione, F., & Fiu, U. (2021). Co-Designing the Accessibility : from Participatory Mapping to New Inclusive Itineraries Through the Cultural Heritage of Bologna. 3(2).

Benente, M., Minucciani, V., & Roccella, G. (2020). Accessibility to Cultural Heritage from the Urban System to Museums. Innovative Solutions. In Advances in Intelligent Systems and Computing: Vol. 1202 AISC. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-51194-4_24 DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-51194-4_24

de la Torre, M. (Ed.). (2002). Assessing the Values of Cultural Heritage. Getty Conservation Institute. http://hdl.handle.net/10020/gci_pubs/values_cultural_heritage

De Siqueira Duarte, C. R., Cohen, R., & Biocca, L. (2014). Universal design as an added value for heritage valorization: The cases of Brazil and Italy. Assistive Technology Research Series, 35, 317–326. https://doi.org/10.3233/978-1-61499-403-9-317

Devlieger, P., Rusch, F., & Pfeiffer, D. (2003). Rethinking disability: the emergence of new definitions, concepts and communities. Garant.

Eisazadeh, N., Heylighen, A., & Houbart, C. (2019). Learning from Disabled People about Qualities and Obstacles in Historic Cities; The Case of Liège. 6th Unesco UNITWIN Conference 2019: Value of Heritage for Tourism, Leuven 8-12 April 2019, 55–65.

Eisazadeh, N., Heylighen, A., & Houbart, C. (2021). Cité Miroir: Reflections on the Experience of Disabled Persons. Inheritable Resilience: Sharing Values of Global Modernities - 16th International Docomomo Conference Tokyo Japan 2020+1 Proceedings, 4, 1342–1347.

Gissen, D. (2019). Disability and preservation. Future Anterior, 16(1), iii–xiii. https://doi.org/10.5749/futuante.16.1.0iii DOI: https://doi.org/10.5749/futuante.16.1.0iii

Heritage, A., & Copithorne, J. (2018). Sharing Conservation Decision. Current Issues and Future Strategies. In Iccrom. https://www.iccrom.org/sites/default/files/2018-05/sharing_conservation_decisions_2018_web.pdf

Heylighen, A. (2012). Challenging prevailing ways of understanding and designing space. Spatial Cognition for Architectural Design SCAD 2011 Symposium Proceedings, January 2012, 23–40.

Heylighen, A., Doren, C. Van, & Vermeersch, P. (2013). Enriching Our Understanding of Architecture through disability experience. Open House International, 38(1). DOI: https://doi.org/10.1108/OHI-01-2013-B0002

Heylighen, A., Van der Linden, V., & Van Steenwinkel, I. (2017). Ten questions concerning inclusive design of the built environment. Building and Environment, 114, 507–517. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2016.12.008 DOI: https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2016.12.008

Historic England. (2015a). Easy Access to Historic Buildings (Third). Historic England.

Historic England. (2015b). Easy Access to Historic Landscapes (Third). Historic England.

Kallio-Tavin, M. (2020). Disability studies as a site of knowledge in art education. International Journal of Education Through Art, 16(1), 3–11. https://doi.org/10.1386/eta_00013_2 DOI: https://doi.org/10.1386/eta_00013_2

Liebermann, W. K. (2019). Whose heritage? Architectural preservation and disabled access in Boston and San Francisco. Future Anterior, 16(1), 35–56. https://doi.org/10.5749/futuante.16.1.0035 DOI: https://doi.org/10.5749/futuante.16.1.0035

Mace, R.L., Hardie, G.J. & Place, J.P. (1991). Accessible Environments: Toward Universal Design. In: Design Intervention: Toward a More Humane Architecture, Prieser WE, Vischer JC and White ET (eds.), Van Nostrand Reinhold.

Martin, E. (1999). Improving Access to Heritage Buildings (R. Russell (Ed.)). The Australian Council of National Trusts and the Australian Heritage Commission.

Moser, I. (2006). Disability and the promises of technology: Technology, subjectivity and embodiment within an order of the normal. Information Communication and Society, 9(3), 373–395. https://doi.org/10.1080/13691180600751348 DOI: https://doi.org/10.1080/13691180600751348

Murphy, R.F. (1987). The Body Silent. Phoenix House.

Ostroff, E. (1997). Mining our Natural Resources: The User as Expert. Innovation, 16(1), 33–35.

Picone, R., Spinosa, A., & Vitagliano, G. (2011). Wide Accessibility and Conservation of Architectural Heritage in Italy : problems and methodological guidelines. Conservation/Transformation, 393–398.

Riegl, A. et al., (1984). Le culte moderne des monuments. Seuil

Smith, L. (2006). Uses of Heritage. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203602263

Staszak, J.-F. (2008). Other/otherness. International Encyclopaedia of Human Geography. DOI: https://doi.org/10.1016/B978-008044910-4.00980-9

The Department of Arts Heritage and the Gaeltacht. (2011). Access: Improving the Accessibility of Historic Buildings and Places (J. Donnelly (Ed.)). The Stationery Office.

The European Institute for Design and Disability EIDD, (2004). The EIDD Stockholm Declaration.

Tilmont, Michèle (ed.). ICOMOS France. (2013). Heritage and accessibility: How to make protected towns, monuments and sites in Europe barrier-free? / Patrimoines et accessibilité : comment rendre accessibles à tous, les villes, les monuments et les sites protégés en Europe ? (actes du colloque). Les Cahiers d'ICOMOS France, No. 27. ICOMOS France.

Tolia-kelly, D. P., Waterton, E., & Watson, S. (2017). Heritage, Affect and Emotion. Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315586656

Van de Bemdt, L. (2020). Built heritage meets Inclusive Design: Identifying challenges and strategies through a multiple case study enquiry. Leuven: KU Leuven. Faculteit Ingenieurswetenschappen.

Vermeersch, P., & Heylighen, A. (2015). Mobilizing disability experience to inform architectural practice: lessons learned from a field study. Journal of Research Practice, 11(2). https://doi.org/10.1109/Engineering4Society.2015.7177899 DOI: https://doi.org/10.1109/Engineering4Society.2015.7177899

Wells J. C., Stiefel B. L. (eds.), Human-Centered Built Environment Heritage Preservation: Theory and Evidence-Based Practice, Routledge, 2019. DOI: https://doi.org/10.4324/9780429506352

Winter T., Clarifying the Critical in Critical Heritage Studies, [in:] International Journal of Heritage Studies, 19(6), 2013, pp. 532-545, https://doi.org/10.1080/13527258.2012.720997 DOI: https://doi.org/10.1080/13527258.2012.720997

Eisazadeh, N., Heylighen, A., & Houbart, C. (2023). Potencjał doświadczenia niepełnosprawności dla dziedzictwa.: Wnioski wyciągnięte ze współpracy z osobami niepełnosprawnymi jako użytkownikami/ekspertami . Ochrona Dziedzictwa Kulturowego, (18), 61–82. https://doi.org/10.35784/odk.2964

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Numer Nr 18 (2023)

Archiwum

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Authors

Abstrakt

Słowa kluczowe:

Bibliografia

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Licencja