NER300: sukces czy porażka publicznego wsparcia technologii niskoemisyjnych?

Porozumienie paryskie z grudnia 2015 r. wytyczyło bardzo ambitny cel światowej redukcji gazów cieplarnianych. Jego realizacja oznacza konieczność transformacji gospodarki globalnej, w tym europejskiej, w kierunku gospodarki o neutralnym poziomie emisji tych gazów. Taka transformacja nie będzie możliwa bez dynamicznego rozwoju przełomowych innowacji technologicznych na dużą skalę, co wymaga znaczącego finansowego wsparcia sektora publicznego. Wsparcie to powinno być ukierunkowane zwłaszcza na fazę demonstracyjną procesu innowacyjnego, która bardzo często zamienia się w tzw. technologiczną dolinę śmierci. Projekty demonstracyjne nie są jeszcze produktami komercyjnymi, cechuje je niesprawdzona niezawodność techniczna oraz ryzyko braku popytu na produkty wytwarzane przy pomocy nowych technologii. Dlatego inwestorzy prywatni nie chcą w pełni w nie inwestować. Unia Europejska, w celu uniknięcia doliny śmierci przez obiecujące, innowacyjne technologie niskoemisyjne uruchomiła w 2009 r. program NER300 – jeden z największych na świecie programów wspierających podaż komercyjnych technologii  niskoemisyjnych, jako jeden z elementów systemu handlu emisjami (emissions trading system – ETS). Program ten jest przedmiotem tego artykułu. Jego celem jest udzielenie odpowiedzi na trzy zasadnicze pytania: 1) czy program zakończył się sukcesem czy porażką/; 2) jakie przyczyny zewnętrzne i wewnętrzne zadecydowały o wynikach programu?; 3) czy program powinien stać się systemowym elementem EU ETS?

W artykule prezentowane są wyniki NER300 i ich interpretacja w kontekście celów programu. W badaniach nad przyczynami, które zadecydowały o wynikach programu wykorzystana została dotychczasowa literatura o programie NER300, specjalny raport Europejskiego Trybunału Obrachunkowego prezentujący te wyniki oraz wybrane dokumenty i akty normatywne Unii Europejskiej.