Najbardziej złożonym problemem w ochronie zabytków jest ochrona historycznych miast. Zasadniczym problemem jest konieczność pogodzenia wymagań konserwatorskich (ograniczenia przekształceń) z narastającymi potrzebami modernizacyjnymi. Miasto historyczne musi się modernizować, a więc konserwatorzy muszą określić przedmiot, formę i granice przekształceń. Konieczne jest zatem opracowanie metodologii, która pozwoli powiązać zabytkowe wartości zespołu z ich materialną reprezentacją. Dzięki temu będzie możliwe określenie elementów podlegających ochronie oraz elementów, które mogą być przekształcane.
Metodologia określania materialnej reprezentacji zabytkowych wartości została pokazana na przykładzie historycznego centrum Krakowa wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Metodologia określania wartości (tzw. SMART VALUE) została wykorzystana w opracowaniu Planu Zarządzania Krakowa. Metodologia może być wykorzystana jako narządzie pomocne w zarządzaniu różnych grup zabytków, w szczególności o znaczącej wartości (przede wszystkim uznanych za Pomniki Historii lub dobra Światowego Dziedzictwa).
Bibliografia
Ashworth G., Paradygmaty i paradoksy planowania przyszłości, [w:] G. Ashworth, Planowanie przyszłości, MCK, Kraków 2015, ss. 21-142.
Bandarin F., van Oers R., The Historic Urban Landscape. Managing Heritage in an Urban Century,Wiley-Blackwell, 2012.
Conservation Turn – Return to Conservation. Tolerance for Change, Limits of Change, Edizioni Polistampa, Firenze 2012.
Council of Europe Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society (Faro,27.X.2005); http://conventions.coe.int/Treaty/EN/Treaties/Html/199.html
Krawczyk J., Nazwać, żeby ocalić. Klasycy myśli konserwatorskiej wobec reliktów przeszłości, Wydawnictwa Naukowe UMK, Toruń 2020.
Systemy wartościowania dziedzictwa. Stan badań i problemy (praca zbiorowa), PKN ICOMOS, Warszawa Lublin, 2015.
Szmygin B., Atrybuty wyjątkowej uniwersalnej wartości, [w:] Wyjątkowa Uniwersalna Wartość a monitoring Dóbr Światowego Dziedzictwa, PKN ICOMOS, Warszawa 2011, ss. 60-69.
Szmygin B., Fortuna-Marek A., Siwek A., Assessing the Values of Heritage in SV System: the Method and Examples of Use, Lublin 2018.
Szmygin B., Siwek A., Fortuna-Marek A., Model reprezentacji wartości dobra Światowego Dziedzictwa UNESCO dla miasta historycznego, „Ochrona Zabytków”, nr 2/2021, Warszawa 2021 (w druku).
The World Heritage List. What is OUV?, seria “Monuments and Sites”, t.VI, ICOMOS International, Paris, 2008.
Values and Criteria in Heritage Conservation, (praca zbiorowa), Edizioni Palistampa, Firence, 2008.
Wartościowanie zabytków architektury (praca zbiorowa), PKN ICOMOS, Warszawa Lublin, 2013.