Urban Phenomenon of Lviv. Identification and Regeneration of Valuable Urban Complexes

Lwów – miasto, posiadające największą liczbę zabytków historyczno-kulturowych w Ukrainie. W architektoniczno-urbanistycznej strukturze miasta wyjątkowo harmonijnie łączą się kompleksy dziedzictwa nieruchomego (zabytki architektury i urbanistyki, zabytki historii, zabytki sztuki monumentalnej, zabytki archeologiczne) oraz ruchomego (zbiory muzealne, ruchome dzieła sztuki w świątyniach, biblioteki i inne). Te cechy podkreśliają konieczność stworzenia systemowego podejscia do ochrony i rozwijania zabytkowego miejskiego kompleksu, zapewniając realizację jego wyjątkowej roli miasta-zabytku. Status zabytku Światowego Dziedzictwa, przyznany miastu ponad dwadzieścia pięc lat temu, powinien stać się najważniejszym czynnikiem w jego rozwoju.
Bogata historia Lwowa wytworzyla w urbanistycznej tkance centrum miasta, kilka unikalnych zespołów architektoniczno-urbanistycznych, które wedlug naszej opinii mają wyjątkowy charakter w skali europejskiej i światowej. Tworzą one zjawisko urbanistycznego fenomenu Lwowa. Wyróżniamy siedem takich kompleksów urbanistycznych i przedstawiamy ich krótkie charakterystyki planistyczno-urbanistyczne. Zaznaczamy ich szczególne cechy fenomenologiczne, podkreślając, że muszą być one brane pod uwagę przy planowaniu prac conserwatorskich, a także w planach rozwoju miasta. Jakiekolwiek przekształcenia takich kompleksów powinny odbywać się wyłącznie na metodologicznych zasadach ochrony, konserwacji i regeneracji wartościowego środowiska architektoniczno-urbanistycznego.
Przedstawiono propozycje uwzględnienia wartościowych cech historycznej struktury urbanistycznej w planach zarządzania zabytkiem UNESCO, programach ochrony dziedzictwa kulturowego oraz różnorodnych specjalistycznych projektach rozwoju struktury centrum miasta.

Słowa kluczowe:

centrum miasta, zabytki urbanistyki, fenomen urbanistyczny, regeneracja, zabytek Światowego Dziedzictwa

Bibliografia

Atlas, 2014. Atlas ukrainskych istorychnych mist. Tom 1, Lviv. Nauk. Red. M.Kapral. Kyiv, DnVP “Kartografia”, 2014. – 96 s.

Bevz, M., 1994. Istorychna arkhitektura Lʹvova: zberezhennya – tse, nasampered, vyvchennya // Materialy mizhnarodnoyi narady “Dosvid ta problemy zberezhennya istorychnoyi arkhitekturnoyi spadshchyny“. Lʹviv, 25−26 travnya 1994 r. – Lʹviv. P. 15−21.

Bevz, Mykola. 2003. The urban phenomenon of Lviv. Its significance for planning the development of the city. Nezalezhnyi kulturolohichnyi czasopys “Ї”. Journal „Ї”, Lviv, No. 29, p. 300−307.

Case Studies, 2024. Case Studies on the Conservation and Management of Historic Cities. [on-line]: available at: https://whc.unesco.org/en/activities/634/. Date of reference: 11.11.2024.

DBN 360−92*. Mistobuduvannya. Planuvannya i zabudova misʹkykh i silʹsʹkykh poselen. – Kyiv: Minbudarkhitektury Ukrayiny, 1993. – S. 83

Developing …, 2014. “Developing Historic Cities: Keys for Understanding and Taking Action. A compilation of case studies on the conservation and management of historic cities”. Printing: UNESCO/CLD. [on-line]. Available at: https://whc.unesco.org/en/activities/634/52. Date of reference: 20.10.2024.

Fielden, B. M., Jokilehto, J., 1994. Management Guidelines for World Cultural Heritage Sites // Krajobrazy. – N. 3 (15). – Warszawa: Osrodek ochrony zabytkowego krajobrazu. Narodowa instytucja kultury, 1994. – 105 s.;

Hrynchyshyn, T., 2014. Relihiyni sporudy Lvova (XIII – pochatok XXI st.) // Atlas ukrainskych istorychnych mist, tom 1, Lviv. Nauk. Red. M.Kapral. Kyiv, DnVP “Kartografia”. – S. 3−10.

Huber, D., 1777. Josepho Daniele de Huber. Hauptstadt Lemberg. 1844. [online] Available at: https://uma.lvivcenter.org/ uk/maps/34493. [Date of reference 15 May 2023].

IAOP, 2020. Historical and architectural reference plan of Lviv. Scientific and designe documentation. [online] Available at: https://drive.google.com/drive/folders/1VDCjTstrajEupljZmEXUrTRlNsvhvFtD [Date of reference 15 May 2021].

Jokilehto, J., 2005. The World Heritage List. Filling the Gaps – an Action Plan for the Future. An Icomos study compiled by Jukka Jokilehto. Monuments and sites. XII. ICOMOS. 2005. [on-line] available at: https://www.semanticscholar.org/paper/The-World-Heritage-List%3A-Filling-the-gaps-An-action/48964174cfcab2b4fe0e2a7834d7f315a916b964 date of reference: 9 September 2024.

Karnauch, N., 2023. 25 rokiv u pereliku svitovoyi kulturnoui spadshchyny: yak UNESCO pratsiuye nad zberezhenniampamiatok u Lvovi. [on-line] available at: https://suspilne.media/lviv/629292−25-rokiv-u-pereliku-svitovoi-kulturnoi-spadsini-ak-unesko-pracue-nad-zberezennam-pamatok-u-lvovi/ [Date of reference 15 september 2024].

Krakow, 2023. Miasto Krakow. Biuletyn informacji publicznej. Ochrona zabyków. Dotacje na prace konserwatorskie i roboty budowlane przy zabytkach. [on-line] available at: https://www.bip.krakow.pl/?bip_id=1&mmi=3 Date of reference: 12.09.2024.

Lukomsʹka, N., 1993. Sady ansamblyu Sv. Yura u Lʹvovi // Naukovi zoshyty kafedry restavratsiyi ta rekonstruktsiyi arkhitekturnykh kompleksiv. Novi materialy z doslidzhennya pamyatok arkhitektury ta mistobuduvannya. – DULP. – №1. – s. 51−68.

Managing …, 2024. Managing Cultural World Heritage (16/11/2013) © UNESCO | World Heritage Centre. [on-line] available at: https://whc.unesco.org/en/managing-cultural-world-heritage/. Date of reference: 04 Oktober 2024.

Mohytych, R., 1996. Rozvytok kniazhoho Lvova. Halytska Brama. Lviv: Tsentr Europy. – №12. – S. 6−7.

Mohytych R., Onyshchenko L., Yaremych H. Lʹviv vartyy svitovoho vyznannya // Arkhitekturnyy visnyk. – Lʹviv: 1997. – № 2−3 (3−4). – S. 34−39.

Pichurko, U., 1989. Lviv. Pichurko, U., Kryvosheyeva, I. and other. Istoryko-architekturna inventaryzaciya zabudovy. Archiv Instytutu “Ukrzachidprojektrestavratsia“.

Prysiazhnyi, K., 2003. Poluvannia na lviv. Nezalezhnyi kulturolohichnyi czasopys “Ї”. Lviv, N 29, s. 294−300.

Retsenzia, 2021. Retsenzia na istoryko-architekturnyi opornyi plan masta Lvova. M.Bevz // Current Issues in Research, Conservation and Restoration of Historic Fortifications. Lviv, LPNU, N 14. P. 144−160. DOI: https://doi.org/10.23939/fortifications2020.14.144

Szmygin, B., 2016. Wyjątkowa uniwersalna wartość a monitoring dóbr swiatowego dziedzictwa. Red. B. Szmygin. Polski komitet Narodowy ICOMOS. Warszawa.

Svintsitskyi O. and Svintsitskyi S. The project of regeneration of the Smotrych River Canyon in the city of Kamianets-Podilskyi. Promotors T. Maksymyuk and A. Martynyuk, Archives of the Department of Architecture and Conservation of the Lviv Polytechnic National University.

World Heritage, 2016. World Heritage in Europe Today. 2016. [on-line] available at: https://whc.unesco.org/en/world-heritage-in-europe-today/ Date of reference: 10 September 2024.

Zakon, 2024. Zakon Ukrainy pro okhoronu kulʹturnoyi spadshchyny (8 chervnya 2000 r.) iz zminamy vnesenymy zhidno z Kodeksom // Vidomosti Verchovnoyi Rady Ukrainy (VVR), 2000, № 39, st. 333. [on-line] available at: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1805−14#Text Date of reference: 11 Oktober 2024.

Bevz, M. (2024). Fenomen urbanistyczny Lwowa. Identyfikacja i regeneracja wartościowych zespołów miejskich. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki I Studiów Krajobrazowych, 20(3), 7–23. https://doi.org/10.35784/teka.7015

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Numer Tom 20 Nr 3 (2024)

Archiwum

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Authors

Abstrakt

Słowa kluczowe:

Bibliografia

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Licencja

##plugins.generic.usageStats.downloads##