Tradycja judeochrześcijańska, jako źródło paradygmatu rozwoju zrównoważonego

Rozwój gospodarczy ostatnich dwustu lat był w historii ludzkości zdarzeniem bez precedensu. Jego dynamika wynikała przede wszystkim z postępu wiedzy i technologii, ale wiązała się również z przyjęciem i akceptacją wartości o charakterze utylitarnym, a co za tym idzie sformułowaniem celów społecznych w kategoriach zysku producenta i użyteczności konsumenta. Takie podejście, z konieczności krótkookresowe, wyzwoliło niespotykanie szybki wzrost produkcji, umożliwiający dokonanie cywilizacyjnego skoku wielu społeczeństw, jednak za cenę zachwiania globalnej równowagi społecznej oraz ekologicznej.

Próba przywrócenia równowagi społecznej i ekologicznej musi wiązać się ze zmianą paradygmatu gospodarczego, na ten uwzględniający potrzeby społeczne oraz naturalne ograniczenia. Ekonomia zrównoważonego rozwoju jest koncepcją, w której cele ekonomiczne oraz horyzont czasowy zostały przeformułowane, obejmując poza rozwojem gospodarczym również obszary ekologii i społeczno-kulturowy, a rozwój rozumiany jest w perspektywie długookresowej. Koncepcja ta traktowana jest, jako stosunkowo współczesna i dopiero w drugiej połowie XX wieku zaczęto rozważać ją, jako alternatywę dla konwencjonalnych metod gospodarowania. Jej korzeni upatruje się w niemieckiej kulturze gospodarowania zasobami leśnymi, jednak koncepcja zrównoważonego rozwoju sfery ekologicznej, społecznej i gospodarczej wydaje się mieć swój początek już u samych źródeł cywilizacji judeochrześcijańskiej.

Teksty Starego i Nowego Testamentu, oraz uzupełniające je pisma uznawane przez judaizm i chrześcijaństwo, tworzą spójny wizerunek rozwoju społecznego, w który sfery ekologii, potrzeb społecznych i gospodarki zajmują równie istotne pozycje. Wbrew powszechnej jeszcze w latach 60. opinii, oskarżającej, w oparciu o fragment Księgi Rodzaju (napełniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną), oskarżającej tradycję judeochrześcijańską o katastrofę ekologiczną, jej źródła zawierają silnie proekologiczny przekaz. Jeśli chodzi o rozwój społeczny, zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie, problematyka sprawiedliwych relacji społecznych stanowi trzon tematyczny wspomnianych tekstów. Trzecim obszarem, pogłębionej analizy są procesy gospodarcze zachodzące zarówno na poziomie mikro i makroekonomicznym, których ograniczeniem jest właśnie zachowanie zasad sprawiedliwości społecznej oraz ograniczeń płynących z natury.

W artykule przedstawiono wybrane, zawarte w źródłach judeochrześcijańskich, zagadnienia rozwoju w ramach trzech obszarów: ekologicznego, społecznego i gospodarczego, tworzące zręby współczesnego paradygmatu rozwoju zrównoważonego.