Wykorzystanie FPGA do modelowania i generowania procesów chaotycznych

##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

Oleksandr Osadchuk

osadchuk.av69@gmail.com

https://orcid.org/0000-0001-6662-9141
Iaroslav Osadchuk

osadchuk.j93@gmail.com

https://orcid.org/0000-0002-5472-0797
Valentyn Skoshchuk

skoschuk999@gmail.com

https://orcid.org/0009-0008-9762-2397

Abstrakt

W niniejszej pracy przedstawiono kompleksowe podejście do implementacji dwóch chaotycznych układów dynamicznych – Nose–Hoover i Rikitake – na platformie FPGA. Początkowo układy te zostały zamodelowane w środowisku Python przy użyciu metody Eulera, co pozwoliło na weryfikację zachowań chaotycznych oraz ocenę wpływu kroku integracji na stabilność. Porównanie szeregów czasowych i wykresów fazowych potwierdziło trwały charakter chaotyczny obu układów w określonym zakresie parametrów. Następnie opracowano i przetestowano w programie ModelSim implementację opartą na języku Verilog z wykorzystaniem arytmetyki stałoprzecinkowej (Q16.16). Wyniki symulacji wykazały ścisłą zgodność z modelami w języku Python, co wskazuje na prawidłowy wybór rozdzielczości bitowej i ustawień metody Eulera. W celu transmisji danych w czasie rzeczywistym zastosowano moduły UART oraz konwertery pośrednie w celu skalowania wyników Q16.16 do formatu 8-bitowego. Podejście to umożliwia śledzenie i rejestrowanie obliczeń na komputerze osobistym przy zachowaniu chaotycznej dynamiki w czasie rzeczywistym. Wyniki eksperymentalne potwierdzają, że systemy Nose–Hoover i Rikitake można z powodzeniem zaimplementować na układzie FPGA o ograniczonej liczbie bitów bez znaczącej utraty właściwości chaotycznych. Podejście to ma potencjalne zastosowania w kryptografii, bezpiecznej komunikacji oraz wysokowydajnych generatorach sygnałów pseudolosowych, gdzie elastyczność, efektywność energetyczna i przetwarzanie w czasie rzeczywistym mają zasadnicze znaczenie.

Słowa kluczowe:

FPGA, Rikitake, Nosé–Hoover, Verilog, metoda Eulera w przód

Bibliografia

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##

Wykorzystanie FPGA do modelowania i generowania procesów chaotycznych. (2026). Informatyka, Automatyka, Pomiary w Gospodarce i Ochronie Środowiska, 16(1), 72-77. https://doi.org/10.35784/iapgos.7583