Analiza porównawcza skutków reform systemów podatków środowiskowych w wybranych państwach Unii Europejskiej

Problematyka zrównoważonego rozwoju, a zwłaszcza jej relacje prawno-ekonomiczne są ściśle związane z zagadnieniem ochrony środowiska. Zachowanie stanu środowiska naturalnego przy jednoczesnym rozwoju społeczno-gospodarczym wymaga dodatkowych nakładów finansowych. Z tego powodu powszechnie stosowanym rozwiązaniem jest nakładanie przez władze publiczne różnych obciążeń, w tym podatków i opłat środowiskowych. Zadaniem tych instrumentów fiskalnych jest pozyskiwanie środków na zabezpieczanie i odnawianie zasobów środowiska naturalnego. Jednocześnie też efektywność procesu wymaga oceny wpływu stosowanych rozwiązań na jakość środowiska naturalnego. Kraje UE w różny sposób kształtują swoje systemy fiskalne, co determinuje zarówno wysokość i zasady naliczania podatków i opłat środowiskowych, jak i kształtuje efektywność tych systemów. Szczególne znaczenie mają w tym kontekście względy polityczne i konsekwencje prowadzonych reform. Z tego powodu niezbędne jest prowadzenie analiz i porównań ekologicznych reform podatkowych w wybranych krajach Unii Europejskiej. Jednymi z zasadniczych kierunków oceny reform podatków środowiskowych są: poprawa  jakości i utrzymanie zasobów środowiska. Są one szczególnie przydatne do ustalenia zasadności i korzyści z przeprowadzonych reform. Badaniami objęto następujące państwa: Danię, Niemcy, Holandię, Finlandię, Szwecję i Wielką Brytanię. Za główne kryteria oceny przyjęto wpływ podatków środowiskowych na dochody państwa, skutki ekonomiczno-społeczne oraz zmniejszanie zanieczyszczenia środowiska. Służyło to ustaleniu – na podstawie dynamiki wskaźników ilościowych oraz trendów zmienności – wartości wskaźników jakościowych. Efektem badań było wykazanie, że państwa, które wdrożyły reformy podatków środowiskowych osiągnęły założone cele środowiskowe, gospodarcze i społeczne. Oceniane reformy nie zwiększyły obciążeń podatkowych społeczeństwa, a w niektórych krajach, takich jak Wielka Brytania czy Holandia zaobserwowano nawet neutralność dochodów państwa. Dostosowanie podatków ekologicznych do zasad opodatkowania w najlepszy sposób przeprowadzono w Szwecji. W pozostałych państwach zidentyfikowano natomiast potrzebę usprawniania pro-środowiskowych systemów podatkowych.