NASZE CZY OBCE? CMENTARZE WIELKIEJ WOJNY W MAŁOPOLSCE. ZAGROŻENIA I PERSPEKTYWY
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Numer Nr 5 (2018)
-
MIEJSCE PAMIĘCI W ZASOBIE KULTUROWEGO DZIEDZICTWA TECHNIKI
Waldemar J. Affelt11-31
-
MIEJSCE PAMIĘCI A PRZESTRZENIE PAMIĘCI
Marek Barański33-46
-
MIEJSCE PAMIĘCI - PAMIĘĆ MIEJSCA, DEFINIOWANIE I ZASADY OCHRONY W DOKUMENTACH PLANISTYCZNYCH ŁODZI
Maria Dankowska47-61
-
POMNIKI PIERWSZOWOJENNE W PRUSACH WSCHODNICH JAKO MIEJSCA PAMIĘCI CZY UPAMIĘTNIENIA
Joanna Jakutowicz63-74
-
ZAGADNIENIE OCHRONY MIEJSC PAMIĘCI W TEORII I W PRAKTYCE
Wojciech Kowalski75-89
-
MIEJSCA PAMIĘCI JAKO PRZEDMIOT REFLEKSJI TEORETYCZNO-KONSERWATORSKIEJ
Janusz Krawczyk91-101
-
POLSKIE MIEJSCA PAMIĘCI - ZMIANY INTERPRETACJI I PROBLEMY OCHRONY W XXI WIEKU
Jakub Lewicki103-113
-
MIEJSCE PAMIĘCI W PRAWIE HISZPAŃSKIM
Anna Ławicka115-123
-
ARTEFAKTY W MIEJSCACH PAMIĘCI - KWESTIA RESTYTUCJI EKSPONATÓW MUZEALNYCH
Anna Mazur125-134
-
NASZE CZY OBCE? CMENTARZE WIELKIEJ WOJNY W MAŁOPOLSCE. ZAGROŻENIA I PERSPEKTYWY
Agnieszka Partridge135-144
-
PAMIĘĆ MIEJSCA. ROLA I ZNACZENIE MATERIALNEGO KOMPONENTU W ‚STAWANIU SIĘ’ MIEJSC PAMIĘCI
Grzegorz Rytel145-153
-
MIEJSCA PAMIĘCI MNIEJSZOŚCI UKRAIŃSKIEJ NA PODKARPACIU A UPAMIĘTNIENIE ZBROJNEGO KONFLIKTU NA POGRANICZU POLSKO-UKRAIŃSKIM PO II WOJNIE ŚWIATOWEJ
Grażyna Stojak155-166
-
MIEJSCA PAMIĘCI - DEFINIOWANIE POJĘCIA DLA OCHRONY ZABYTKÓW
Bogusław Szmygin167-175
-
POSTPRAWDA INSKRYPCJI W MALARSTWIE ŚCIENNYM - DYLEMATY KONSERWACJI
Ewa Święcka177-185
-
TABLICA PAMIĘCI SENATORÓW II RP
Jarosław Maciej Zawadzki187-190
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
Authors
Abstrakt
Mija 100 lat od wybudowania w dawnej Galicji Zachodniej, dzisiejszej Małopolsce ponad 400 cmentarzy wojennych, będących pamiątką walk między armią austro-węgierską i carską. Pośród poległych znaleźli się żołnierze wielu narodowości i różnych wyznań.
Przez lata cmentarze te pozostawały zaniedbane, co zaczęło się zmieniać po roku 1989. Dziś problemem jest nie tylko konserwacja ich zabytkowej substancji, ale dewastacja na tle ideologicznym.
W artykule podjęta została problematyka ochrony ocalałych ponad 370 miejsc pamięci zarówno z materialnego punktu widzenia, jak i sposobów wpisania tych pomników w społeczną pamięć historyczną tak, aby stały się częścią naszej tożsamości.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Brataniec-Forczek U., Brataniec M., Cmentarze I wojny światowej.Pomnik rozproszony w krajobrazie, w: Materiały z konferencji „Znaki Pamięci I”, Gorlice 2007.
Broch R., Hauptmann H., Die Westgalizischen Heldengräber aus den Jahren des Weltkrieges 1914-1915, Wiedeń 1918
Broch R., Hauptmann H., tł. H. Sznytka, Zachodniogalicyjskie groby bohaterów z lat wojny światowej 1914-1915, Tarnów 1994.
Drogomir J., Polegli w Galicji Zachodniej 1914-1915 (1918). Wykazy poległych i zmarłych pochowanych na 400 cmentarzach wojskowych w Galicji Zachodniej, t. I, II, III, Tarnów 1999-2005.
Duda O., Cmentarze I wojny światowej w Galicji Zachodniej, Warszawa 1995.
Dziennik Ustaw, 1933/39, poz.311.
Feliński R., Pomniki wojny i zmartwychwstania Polski, „Rzeczy Piękne”, r. II, nr 1, 1919.
Frodyma R., Cmentarze wojenne z I wojny światowej na Ziemi Tarnowskiej. Przewodnik Turystyczny, Krosno 2006.
Frodyma R., Galicyjskie cmentarze wojenne. Przewodnik, t. I, II,III, Pruszków 1995-1998.
Garduła K., Ogórek L., Śladami I Wojny Światowej. Między Rabą a Dunajcem, Kraków 1988.
Hofer F. (1885-1915) Rückkehr. Powrót. Katalog wystawy prac artysty, Tarnów-Kraków-Wrocław-Katowice 2006, Materiały z konferencji „Znaki Pamięci V”, Gorlice 2011.
Kapralski S. (red.), Pamięć, przestrzeń, tożsamość, Warszawa 2010.
Majewski J., Cmentarze z I wojny światowej w Beskidzie Niskim i na Pogórzu, Skołyszyn 2015.
Oettingen U., Cmentarze I wojny światowej w województwie kieleckim, Warszawa - Kraków 1988.
Pałosz J., Śmiercią złączeni. O cmentarzach z I wojny światowej na terenach Królestwa Polskiego administrowanych przez Austro-Węgry, Kraków 2012.
Partridge A., Cmentarze wojenne XI Okręgu Cmentarnego „Twierdza Kraków” w kontekście działalności architektonicznej Hansa Mayra, Rocznik Krakowski, t. LXXIX, Kraków 2013.
Partridge A., Czarny Krzyż symbol pamięci, „Przekrój”, nr 46/1999.
Partridge A., Korzeniowski R. (fot.), Otwórzcie bramy pamięci. Cmentarze wojenne z lat 1914-1918 w Małopolsce, Kraków 2005.
Pencakowski P., Cmentarze I wojny światowej - geneza ideowa rzeczywistości historycznej i artystycznej, [w:] Śmierć, przestrzeń, czas, tożsamość w Europie Środkowej około 1900. Materiały międzynarodowej konferencji, 8-10 XII 1996, K. Grodziska, J. Purchla (red.), Kraków 2002.
Piecuch A., Cmentarze z I wojny światowej w Beskidzie Niskim, Warszawa 2014.
Pieradzka K., Na szlakach łemkowszczyzny, Wierchy t. XIII, 1935.
Reinfuss R., Cmentarze na których nie zapłoną światła, [w:] „Kuryer Lietracko-Naukowy”, dodatek do nr 301 „Ilustrowanego Kuryera Codziennego” z dnia 30 października 1933.
Reinfuss R., Cmentarze wojenne na łemkowszczyżnie, Wierchy t. XIII, 1935.
Reiter A. (red.), Österreichisches Schwarzes Kreuz Kriegsgräberfürsorge, Dokumentation 2000, Wiedeń 2001.
Riesenfellner S. (Hg,) Steinernes Bewusstsein. Die öffentliche Representation staatlicher und nationaler Identität Österreichs in seinen Denkmalern, Wiedeń-Kolonia 1998.
Schubert J., Austriackie cmentarze wojenne w Galicji z lat 1914-1918, Kraków 1992.
Schubert J., Pochówki żołnierskie w tradycji historycznej aż do I wojny światowej. Powstanie cmentarzy wojskowych, „Czasopismo Techniczne”, z. 16/2011.
Szydłowski T., Ruiny Polski. Opis szkód wyrządzonych przez wojnę na ziemiach Małopolski i Rusi Czerwonej, Kraków 1919.
http://dzieje.pl/rozmaitosci/tymbark-dewastacja-cmentarza-wojennego-z-czasow-i-wojny-sw.
http://grobywojenne.malopolska.uw.gov.pl.
http://krakow.naszemiasto.pl/artykul/krakow-pomnik-na-wzgorzu-kaim-zaslonia-domy-zdjecia,4322129,artgal,t,id,tm.html (dostęp: 01.2018).
http://krakow.wyborcza.pl/krakow/1,44425,19563685,ignorancja-glupota-nienawistne-hasla-na-grobach-z-i¬-wojny.html (dostęp: 01.2018).
http://www.beskid-niski-pogorze.pl/galeria_regionu/cmentarze_wojenne/cmentarze_wojenne.php.
http://www.cmentarze.gorlice.net.pl.
http://www.gorlice.pl/pl/330/0/szlak-cmentarzy-z-i-wojny-swiatowej.html (dostęp: 01.2018).
http://www.pogorza.pl/kontrowersyjny-dom-na-cmentarzu-wojennym.html.
http://www.radiokrakow.pl/wiadomosci/krakow/pomnik-na-wzgorzu-kaim-zostal-pozbawiony-dojazdu/
https://www.facebook.com/domin.tarnow/.
https://www.facebook.com/groups/283563625155580/?hc_ref=ARTwb5prHqUvDdBKPB_uNvM-IEcv1y4A1fEGOK8nqrpLOw7zh1U37RYNFpYd2j2E5P4. (dostęp: 12.2017).
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Abstract views: 503
Downloads: 455
Agnieszka Partridge
doktor nauk technicznych, nieafiliowana, publicystka, historyk sztuki, badaczka historii cmentarzy z I wojny światowej i XIX-wiecznej ceramiki architektonicznej. Autorka licznych publikacji i artykułów m. in.: „Otwórzcie bramy pamięci. Cmentarze wojenne z lat 1914–1918 w Małopolsce”, „Pleśna, jakiej już nie ma. Historie w fotografiach” i „Potęga ornamentu”.
