Znaczenie 3 i 4 Celów Zrównoważonego Rozwoju w kontekście ogólnego zrównoważonego rozwoju

W niniejszym badaniu zbadano znaczenie Celów Zrównoważonego Rozwoju 3 i 4 dla ogólnego zrównoważonego rozwoju. Hierarchiczną analizę skupień zastosowano do systemów opieki zdrowotnej 31 krajów europejskich, w tym wszystkich państw członkowskich UE, a także Wielkiej Brytanii, Norwegii, Islandii i Szwajcarii. Analiza obejmuje lata 2014 oraz 2019–2022 i opiera się na wskaźnikach stanu zdrowia populacji (oczekiwana długość życia, lata zdrowego życia, postrzegany stan zdrowia), poziomie wykształcenia wyższego, śmiertelności, której można zapobiec i którą można leczyć, oraz wydatkach na opiekę zdrowotną.

Wyniki wskazują na spójny podział na dwa główne klastry. Klaster 1 składa się głównie z krajów Europy Zachodniej i Północnej, a także z krajów spoza UE o wysokiej wydajności, takich jak Szwajcaria, i charakteryzuje się lepszymi wynikami zdrowotnymi, wyższym poziomem wykształcenia i większymi wydatkami na opiekę zdrowotną. Klaster 2 składa się głównie z państw członkowskich Europy Środkowej i Wschodniej, które systematycznie wykazują słabsze wyniki w większości wskaźników. Ponadto, w określonych latach pojawiają się mniejsze klastry (Klastry 3 i 4), grupujące kraje o charakterystycznych profilach. Należą do nich kraje o wysokich wynikach, takie jak Irlandia, Luksemburg i Cypr, a także kraje o stosunkowo wysokim poziomie wykształcenia, ale gorszych wynikach zdrowotnych, takie jak Łotwa i Litwa.

Porównanie z ugruntowanymi klasyfikacjami systemów opieki zdrowotnej potwierdza trafność tych wzorców. Klastry o najlepszych wynikach pokrywają się z zaawansowanymi systemami Bismarcka i Beveridge'a, grupami o wysokiej przepustowości zidentyfikowanymi przez Reiblinga i in. (2019) oraz grupami o wyższych wydatkach zidentyfikowanymi przez Di Gioacchino i in. (2024). Z kolei słabsze klastry, szczególnie te w Europie Środkowo-Wschodniej, odpowiadają modelom Bismarcka lub mieszanym, państwowym systemom ubezpieczeń zdrowotnych lub systemom o niskiej podaży i zazwyczaj wiążą się z niższymi wydatkami na opiekę zdrowotną.

Ogólnie rzecz biorąc, wyniki badań podkreślają utrzymujące się regionalne różnice w wynikach opieki zdrowotnej.