Progowa rola demokracji w powiązaniu zrównoważonego rozwoju i polityki fiskalnej

W niniejszym artykule analizuje się, w jaki sposób jakość demokracji warunkuje fiskalne implikacje polityki zrównoważonego rozwoju w krajach OECD. Opierając się na teoretycznej koncepcji progu demokracji, analizujemy, czy polityka fiskalna – mierzona saldem budżetowym i dynamiką długu – reaguje odmiennie na wydatki zorientowane na zrównoważony rozwój w różnych poziomach dojrzałości demokratycznej. Wykorzystano dane roczne dla 38 gospodarek OECD z lat 1993–2023, a dynamiczny panelowy model progowy, opracowany na podstawie prac Canera i Hansena (2004) oraz Kremera i in. (2013), ma odzwierciedlać potencjalne nieliniowości i endogeniczność. Model integruje zmienne fiskalne, makroekonomiczne i instytucjonalne, a indeks demokracji służy jako zmienna progowa. Wyniki ujawniają obecność statystycznie istotnego progu demokracji, co wskazuje, że poniżej tego progu zrównoważony rozwój wzmacnia presję fiskalną, prowadząc do wyższych deficytów i akumulacji długu. Powyżej tego progu natomiast konsolidacja demokratyczna wzmacnia dyscyplinę fiskalną i pozwala na absorpcję zrównoważonego rozwoju bez destabilizacji finansów publicznych. Wyniki te podkreślają, że polityka fiskalna i demokratyczne zarządzanie są wzajemnie wzmacniającymi się elementami zrównoważonego rozwoju, a nie konkurującymi ze sobą celami. Implikacje polityczne podkreślają znaczenie dostosowania ram fiskalnych do dojrzałości instytucjonalnej – wzmocnienia przejrzystości i rozliczalności fiskalnej w systemach o niskim poziomie demokracji, przy jednoczesnym zintegrowaniu ocen zrównoważonego rozwoju z regułami fiskalnymi i budżetowaniem w zaawansowanych demokracjach. Badanie wnosi wkład do literatury naukowej poprzez wprowadzenie koncepcji progu demokracji do analizy polityki fiskalnej i dostarczenie empirycznych dowodów na zależne od systemu skutki zrównoważonego rozwoju. Łącząc politykę fiskalną, demokrację i wyniki w zakresie zrównoważonego rozwoju w ramach ujednoliconych ram empirycznych, niniejsze badanie wpisuje się w Cele Zrównoważonego Rozwoju: 8 (Godna Praca i Wzrost Gospodarczy), (Odpowiedzialna Konsumpcja i Produkcja), 13 (Działania na rzecz Klimatu) i 16 (Pokój, Sprawiedliwość i Silne Instytucje), oferując wskazówki dotyczące projektowania bardziej odpornych i sprawiedliwych strategii fiskalnych w krajach OECD.