‘Gdynia Modernist City Centre’ jako polski kandydat na WHL UNESCO. Perspektywy i wnioski.
##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##
Open full text
Open full text
Numer Nr 24 (2025)
-
Współczesne dyskusje o autentyczności: ryzyko inwolucji
Stefano Gizzi1-15
-
Kwestionowanie wiedzy specjalistycznej
Zmieniająca się rola specjalistów ds. dziedzictwa kulturowego w kontekście jego rozwoju w PakistanieAyesha Agha Shah17-32 -
Konsekwencje konwencji z Faro dla teorii i praktyki ochrony dziedzictwa kulturowego
Jelka Pirkovič33-46
-
Przekleństwo przesytu. Problem spójnej polityki wobec pięciu pomników historii z terenu Gdańska
Bogumiła Mączkowska, Piotr Samól47-67
-
Renegocjacja roli eksperta
Konwencja z Faro, zabytkowe kościoły i rola społeczności w ochronie zabytkówNigel Walter69-83 -
Zagrożone dziedzictwo XX w. w Belgradzie (Serbia)
Strategie ochrony i konserwacjiDubravka Đukanović, Sanja Kesić Ristić85-104 -
Dziedzictwo Holokaustu i problemy związane z jego autentycznością
Gilly Carr105-124
-
Wpływ dokumentu z Nary na autentyczność – przypadek wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO miasta Bańska Szczawnica
Katarína Terao Vošková, Andrea Urland125-141
-
‘Gdynia Modernist City Centre’ jako polski kandydat na WHL UNESCO. Perspektywy i wnioski.
Robert Hirsch, Celina Łozowska143-157
-
Rewitalizacja Fontecchio: podejście oparte na zaangażowaniu społeczności lokalnej w ochronę dziedzictwa kulturowego i rewitalizację kulturową
Caterina Ruscio, Francesca Spadolini159-171
-
Autentyzm zabytków architektury (od „dostojnej mumii" do „postzabytku”)
Grzegorz Bukal173-184
##plugins.themes.bootstrap3.article.main##
DOI
Authors
Abstrakt
W 2025 r. w czasie 47. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Paryżu zaprezentowano zgłoszoną przez Polskę kandydaturę do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa, którą jest “Wczesnomodernistyczne Centrum Gdyni” (Early Modernist City Centre). Zgodnie z rekomendacją z Ewaluacji przygotowanej przez ICOMOS, wniosek należy uzupełnić i złożyć pewne wyjaśnienia. Niemniej sama ocena dobra i jego stanu zachowania oraz ochrony, daje podstawy aby spodziewać się że kandydatura Gdyni będzie ponownie przedstawiona Komitetowi Światowego Dziedzictwa na kolejnej sesji w 2026 r. i ma duże szanse na wpisanie na listę WHL. Takie rozstrzygnięcie byłoby wielkim sukcesem wieńczącym konsekwentne działania prowadzone w Gdyni od ponad 20 lat, obejmujące ochronę, rewaloryzację i popularyzację lokalnego dziedzictwa. Ale wpisanie Centrum Gdyni na WHL oznaczałoby przede wszystkim docenienie uniwersalnej wartości wielkiego dzieła odrodzonej Polski, jakim była budowa Gdyni. W artykule autorzy, jako osoby bezpośrednio zaangażowane w proces kandydowania Gdyni na WHL, przedstawili działania z tym związane oraz uwarunkowania i wnioski jakie można wyciągnąć z tego przedsięwzięcia.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Bańkowska, B. (2018). Pierwszy powojenny Plan Śródmieścia samorządowej Gdyni. Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, 188, 134-146.
Fortuna-Marek, A., Siwek, A. (2015). Plany Działania - jako element systemu zarządzania miejscem światowego dziedzictwa. Rozważania na przykładzie Krakowa i Drewnianych Kościołów Południowej Małopolski. Wybrane zagadnienia zarządzania dobrami UNESCO w Polsce, B. Szmygin (Ed.), Warszawa, 75-101.
Gawlicki, M., (2017). Gdańsk na liście światowego dziedzictwa UNESCO – 20 lat starań i niewykorzystanych szans. Ochrona Dziedzictwa Kulturowego, 4, 63-72.
Hirsch, R., (2021). Ochrona i konserwacja historycznej architektury modernistycznej Gdyni, second ed., Gdańsk: Politechnika Gdańska.
Hirsch, R., (2019). Modernist urban Layout of Gdynia Downtown as a Monument of History, Protection of Cultural Heritage, 7, 53-62.
Hirsch, R., Lewicki, J., Sołtysik, M. J. (2012). Układ urbanistyczny śródmieścia Gdyni. Dokumentacja zgłoszenia zabytku do uznania za Pomnik Historii, R. Hirsch (Ed.), Gdynia, 71-102.
Hirsch, R. (2015). Gdynia City Centre as a Historical Monument, In: 20th Century Architecture until the 1960s and its Preservation, M. J. Sołtysik, R. Hirsch (Ed.), Gdynia City Hall, Gdynia, 237-242.
Hirsch, R., Łozowska, C., Skrzypkowska, L., Leman, J., Sołtysik, M. J., Cooperation: Małszycki, D., Szerle, M., Markesic, I., Trusiewicz, Z. (October 2024). Gdynia Early Modernist City Centre. World Heritage List 2025. Annex - Additional Information, Republic of Poland - Municipality of Gdynia.
Hirsch, R., Łozowska, C., Sołtysik, M. J., Skrzypkowska, L., Leman, J., Cooperation: Szerle, M., Markesic, I., Trusiewicz, Z., Korzekwa, J. (February 2025). Gdynia Early Modernist City Centre. World Heritage List 2025. Response to the letter from ICOMOS dated 20 December 2024, Republic of Poland - Municipality of Gdynia.
Purchla, J. (2019). Modernizm na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Modernizm w Europie - modernizm w Gdyni. Architektura XX wieku - jej badania i popularyzacja w Gdyni i w Europie, M. J. Sołtysik, R. Hirsch (Eds.), Gdynia - Gdańsk
Sołtysik, M. J. (1993). Gdynia miasto dwudziestolecia międzywojennego. Urbanistyka i Architektura, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Sołtysik, M. J. (2006). Śródmieście Gdyni jako Pomnik Historii. In: Rocznik Gdyński, 18, 16-30, Gdynia: Towarzystwo Miłośników Gdyni.
Sołtysik, M. J., Hirsch, R., Stępa, M., Co-authors: Denison E., Guang Yu Ren, Limańska-Michalska, A., Łozowska, C., Orchowska-Smolińska, A., Rybiński, M. (2023). Gdynia Early Modernist City Centre. Nomination Dossier.
Szmygin, B. (2013). Światowe dziedzictwo UNESCO z perspektywy 40 lat. Ochrona Zabytków, 66, 1-4 (260 - 263), 169 – 180.
Szmygin, B. (2016). Światowe Dziedzictwo Kultury UNESCO - charakterystyka, metodologia, zarządzanie, Warszawa – Lublin: Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Politechnika Lubelska.
UNESCO World Heritage Committee (2025). Operational Guidelines for the Implementation of the World Heritage Convention. WHC.25/01, World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/guidelines/ (accessed on: 30.10.2025).
Evaluations of Nominations of Cultural and Mixed Properties. ICOMOS report for the World Heritage Committee 47th ordinary session of the World Heritage Committee, Paris, France / 6-16 July 2025.
##plugins.themes.bootstrap3.article.details##
Abstract views: 40

