Maṣlaḥah Mursalah i zrównoważony rozwój środowiska: perspektywa jurysprudencji islamskiej

Religijne tradycje etyczne nadal stanowią cenne źródło orientacji moralnej i normatywnych wskazówek w obliczu trwającego kryzysu ekologicznego. W myśli islamskiej odpowiedzialność ekologiczna jest powszechnie wyrażana za pomocą takich pojęć, jak zarządzanie (khalīfah), równowaga (mīzān) i zakaz korupcji (fasād). W niniejszym artykule dowodzę, że maṣlaḥah mursalah – zasada nieograniczonego dobrobytu publicznego w islamskiej teorii prawa – zapewnia spójne ramy jurysprudencji, umożliwiające przełożenie tych zobowiązań etycznych na rozumowanie prawne, zdolne do sprostania współczesnym wyzwaniom ekologicznym. Opierając się na klasycznych sformułowaniach jurystów, takich jak al-Ghazālī i al-Shāṭibī, artykuł sytuuje maṣlaḥah w kontekście celów prawa islamskiego (maqāṣid al-sharīʿah), podkreślając jego znaczenie dla zapobiegania szkodom, oceny skutków i ochrony dobrobytu zbiorowego. Dowodzi, że degradacja środowiska bezpośrednio zagraża podstawowym celom prawnym, w tym ochronie życia, intelektu i zasobów materialnych, uzasadniając tym samym stałe zaangażowanie prawne w ramach islamu. Integrując podstawy teologiczne, metodologię prawniczą i współczesne zastosowania, artykuł pokazuje, że maṣlaḥah mursalah funkcjonuje jako zdyscyplinowany i zależny od kontekstu sposób rozumowania prawnego, a nie jako dyskrecjonalne odwołanie się do użyteczności. W ten sposób przyczynia się do trwających dyskusji na temat islamskiej etyki środowiskowej i wyjaśnia potencjalną rolę jurysprudencji islamskiej we współczesnej dyskusji na temat zrównoważonego rozwoju.