Postęp w zakresie zrównoważonego rozwoju w wyniku budowania potencjału spójności społecznej: kontekst regionalny

W artykule zbadano rolę spójności społecznej w kontekście zrównoważonego rozwoju społeczeństw regionalnych. Udowodniono, że postęp w zakresie zrównoważonego rozwoju zależy od spójności społecznej, jako jednego z czynników zapewniających osiągnięcie zmian środowiskowych, gospodarczych i społecznych. Wypracowano mechanizm spójności społecznej, którego efektem obok stabilności i sprawiedliwości społecznej, wzmocnienia zaufania obywateli do instytucji państwowych i publicznych, opieki społecznej, jest postulat zrównoważonego rozwoju regionów. W artykule wykazano, że współczesne wyzwania, takie jak nierówności społeczne, migracje i różnice etniczne, mogą osłabiać potencjał spójności społecznej jako katalizatora zrównoważonego rozwoju regionów.

Aby ilościowo określić poziom spójności społecznej, proponuje się system wskaźników, który integruje wskaźniki ekonomiczne, demograficzne, edukacyjne i inne oraz pozwala na szczegółową analizę aktualnego stanu spójności społecznej w różnych regionach. Uwzględnianie wpływu wskaźników spójności społecznej na postęp zrównoważonego rozwoju regionów realizowane jest poprzez włączenie wskaźników odzwierciedlających poziom potencjału spójności społecznej, a jednocześnie będących źródłem danych do oceny osiągnięcia zrównoważonego rozwoju.

Na przykładzie krajów UE przeprowadzono analizę wskaźników związanych z blokami zaufania do instytucji oraz wskaźników ekonomicznych w ocenie poziomu spójności społecznej. Oszacowane wskaźniki uwzględniane są także przy wyliczaniu osiągnięcia następujących Celów zrównoważonego rozwoju (SDGs): SDG 1, SDG 8, SDG 10, SDG 16. Proponowane podejście pozwala na uwzględnienie wskaźników najbardziej wrażliwych pod względem wpływu na postęp realizacji regionów w zakresie zrównoważonego rozwoju, a także stworzenie listy działań, których realizacja zapewni budowanie potencjału mechanizmu spójności społecznej (zwanego dalej SCM).

Głównym innowacyjnym wkładem badania jest opracowanie ekonomicznego i matematycznego modelu optymalizacji zasobów i ustalenia priorytetów działań mających na celu wzmocnienie spójności społecznej. Model uwzględnia wielkość dostępnych zasobów, potrzebę ich wykorzystania na realizację konkretnych działań oraz ekspercką ocenę ich priorytetu. Podejście to zapewnia obiektywne i systematyczne rozwiązanie wyzwań zrównoważonego rozwoju, koncentrując się na spójności społecznej jako kluczowym czynniku. Z badania wynika, że zastosowanie modelu wymaga wysokiej jakości danych, kompetencji w procesie interpretacji wyników modelowania oraz aktywnej interakcji z interesariuszami. Podsumowując, podkreślono, że włączenie spójności społecznej do planowania strategicznego i zastosowanie proponowanego modelu stanowią podstawę bardziej efektywnego i zrównoważonego rozwoju społeczeństwa regionalnego