Budownictwo z opoki wapnistej na terenie Lubelszczyzny


Abstract

Na terenie Polski występują złoża skał wapiennych i pokrewnych, ich lokalizacja jest nierównomierna. Koncentracja tych złóż znajduje się głównie w południowych regionach kraju. W innych jego częściach występuje w znacznie mniejszych ilościach. Niniejszy artykuł skupia się głównie na przedstawieniu obiektów z obszaru Wyżyny Lubelskiej, który jest bogaty w złoża opoki wapnistej. Ze względu na jej dostępność, łatwość w pozyskiwaniu oraz stosunkowo dobre parametry fizyczne, na terenie Lubelszczyzny kamień ten wykorzystywano na masową skalę jako materiał murowy. Początki budownictwa z wykorzystaniem opoki sięgają prawdopodobnie X w. Jednak najstarsze zachowane obiekty z kamienia wapiennego na Lubelszczyźnie, tj. zamek w Janowcu i Kazimierzu Dolnym pochodzą z XVI w. W czasach obecnych materiał ten jest zdecydowanie rzadziej wykorzystywany ze względu na trudną dostępność i dość wysoką cenę.


Bąk B., Radwanek-Bąk B., Oto opoka, a na niej zbudowano – Kazimierz Dolny, [w:] Górnictwo Odkrywkowe R. 61, nr 1, 2020, s. 55−63.

Bąk B., Szeląg A., Opoki i gezy – zapomniane kopaliny Lubelszczyzny, [w:] Górnictwo Odkrywkowe R. 54, nr 2, 2013, s. 107−116.

Brogowski Z., Renman G., Characterization of Opoka as a Basis for its Use in Wastewater Treatment, Polish Journal of Environmental Studies Vol. 13, No. 1 2004.

Bus A., Karczmarczyk A., Charakterystyka skały wapienno-krzemionkowej opoki w aspekcie jej wykorzystania jako materiału reaktywnego do usuwania fosforu z wód i ścieków, [w:] Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich nr II/1, 2014, s. 227−238.

Kozłowski S., Surowce skalne polski, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1986.

Kurlenda Z., 1967 – Litologia i stratygrafia utworów kredy górnej między Wesołówką a Sulejowem nad Wisła (Turon górny – kampan dolny), Stud. Soc. Sc. Torunensis Sect. C, vol. 6, nr 3.

Krzowski Z., Pawlik P., Wójtowicz U., Surowce skalne regionu lubelskiego, Wydawnictwo Uczelniane PL, Lublin 1979.

Osiecka E., Materiały budowlane – kamień, ceramika, szkło, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2003.

Pożaryska K., Pożarski W., Przewodnik geologiczny po Kazimierzu i okolicy, Wydawnictwo Muzeum Ziemi, Warszawa 1951.

Pinińska J., Właściwości geomechaniczne opok, Górnictwo i Geoinżynieria, R. 32, z. 1, 2008, s. 293−301.

Skalmowski W., Technologia materiałów budowlanych, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 1972.

Trochonowicz M., Analiza skuteczności przepon wykonywanych metodami iniekcji chemicznej w murach z opoki wapnistej. Część I. Badania możliwości wytworzenia przepony w opoce wapnistej i zaprawach, [w:] Budownictwo i Architektura Vol. 11, nr 2, 2012, s. 99−112.

Świat, Polska. Atlas geograficzny, Wyd. PPWK, Książnica-ATLAS, Warszawa-Wrocław 2005.


Published : 2021-12-30


Drobek, K., & Trochonowicz, M. (2021). Budownictwo z opoki wapnistej na terenie Lubelszczyzny. Teka Komisji Architektury, Urbanistyki I Studiów Krajobrazowych, 17(4), 64-73. https://doi.org/10.35784/teka.2845

Katarzyna Drobek  k.drobek@op.pl
Katedra Konserwacji Zabytków, Wydział Budownictwa i Architektury, Politechnika Lubelska  Poland
https://orcid.org/0000-0003-3599-1169
Maciej Trochonowicz 
Katedra Konserwacji Zabytków, Wydział Budownictwa i Architektury, Politechnika Lubelska  Poland
https://orcid.org/0000-0001-7742-7916